Receptomat | e-Recepta w 5 min

e-Recepta Online
Bezsenność

Wypełnij prosty Formularz,
Odbierz SMS w 5 minut,
Pokaż Kod w Aptece.

Zniżka: 30% taniej

Rozpocznij e-Konsultację

Receptomat

Bezsenność - sprawdź objawy, diagnostyka i skutki. Jak jej zapobiegać?

Bezsenność jest problemem, z którym boryka się wiele osób niezależnie od wieku. Szybkie tempo życia, przewlekły stres lub liczne schorzenia mogą powodować, że zasypianie każdego dnia zamienia się w prawdziwe wyzwanie. Sen staje się płytki, niespokojny i nie daje uczucia pełnego wypoczynku. Jakie objawy zwiastują problem z bezsennością? W jaki sposób się przed nią chronić oraz jak ją leczyć?

Spis treści:

Czym jest bezsenność i jakie są jej rodzaje?

Chociaż wydawać by się mogło, że z bezsennością borykają się tylko i wyłącznie ludzie starsi, to nic bardziej mylnego – problem coraz częściej dotyka osób w młodym wieku i staje się powodem znacznego obniżenia komfortu życia. Stale zmęczony, osłabiony organizm nie funkcjonuje prawidłowo i jest narażony na wiele niebezpieczeństw w postaci licznych chorób. Badania pokazują, że w Polsce co trzecia osoba skarży się na zaburzenia snu, dlatego insomnia – bezsenność jest traktowana jako jednostka chorobowa, która wymaga specjalistycznego leczenia. Sen ma kluczowe znaczenie do prawidłowego działania organizmu. Wpływa na stan naszego zdrowia psychicznego i fizycznego.

W nomenklaturze medycznej wyróżnia się kilka rodzajów bezsenności. Są to:

  • bezsenność przygodna – wiąże się z krótkotrwałymi niestandardowymi okolicznościami w naszym życiu (podróżą czy stresującym wydarzeniem). Ten rodzaj bezsenności trwa zazwyczaj kilka dni i po ustaniu czynnika stresogennego organizm wraca do prawidłowego funkcjonowania,

  • bezsenność krótkotrwała – może być kontynuacją reakcji na stresujące wydarzenia. Trwa zazwyczaj od kilku dni do około 3 tygodni. Związana jest również często z występującą chorobą somatyczną (np. chorobą niedokrwienną serca, nadciśnieniem tętniczym),

  • bezsenność przewlekła – objawy utrzymują się ponad miesiąc. Jej najczęstszą przyczyną są schorzenia psychiczne oraz działania środków psychoaktywnych. To rodzaj bezsenności, który wymaga wdrożenia specjalistycznego leczenia. Szczególny typ, który warto tutaj wyróżnić to bezsenność pierwotna, występująca też pod innymi nazwami jako bezsenność idiopatyczna lub psychofizjologiczna, spowodowana endogennymi nieprawidłowościami powstawania snu.

bezsenność przyczyny i leczenie

Bezsenność – główne przyczyny

Przyczyn bezsenności może być bardzo wiele. Czasem są błahe i po wyeliminowaniu czynnika sprawczego problemy ze snem szybko znikają. Jednak w wielu przypadkach za przewlekłą bezsenność odpowiada wystąpienie stresora, którym może być na przykład utrata pracy lub kryzys w związku. Za insomnię mogą być odpowiedzialne choroby o różnym podłożu. Wśród nich wyróżnia się zaburzenia wydzielania melatoniny – melatonina to substancją wytwarzana przez szyszynkę, która występuje naturalnie w organizmie. Hormon ten jest odpowiedzialny za prawidłowy rytm dobowy, w skład którego wchodzą czas aktywności i snu. Synteza wydzielania melatoniny przypada na godziny nocne, wówczas hormonu jest najwięcej – szczytem jest okres między godziną 24 a 3. Po 40 roku życia poziom wydzielania melatoniny ulega obniżeniu. Jednak u młodych osób, prowadzących nieregularny, stresujący tryb życia bardzo często dochodzi do zaburzeń w jej wydzielaniu, co skutkuje problemami ze snem. Za problemy z bezsennością odpowiada również szereg chorób somatycznych, które przebiegają z bólem i znacznym ograniczeniem sprawności fizycznej. Są to między innymi:

  • nadciśnienie tętnicze,

  • choroba niedokrwienna serca,

  • choroby płuc,

  • choroba refluksowa żołądka,

  • choroba Parkinsona,

  • choroba Alzheimera,

  • nadczynność tarczycy,

  • zespół niespokojnych nóg. 

Za czynniki sprawcze powodujące bezsenność odpowiadają także zaburzenia psychiczne, takie jak: depresja, zaburzenia lękowe, nerwica oraz choroba afektywna dwubiegunowa. 

Stosowanie niektórych leków między innymi: doustnych tabletek antykoncepcyjnych, antydepresantów oraz glikokortykosteroidów również w szybkim czasie może doprowadzić do poważnych problemów ze snem. Bezsenność często dotyka też kobiety w trakcie lub po menopauzie.

Do czynników niezwiązanych z przyczynami chorobowymi należą:

  • długotrwały upał,

  • silny hałas,

  • zbyt ostre światło podczas zasypiania,

  • brak wietrzenia mieszkania i suche powietrze,

  • nadmierna ilość spożywanej kofeiny.

Diagnostyka bezsenności

Bezsenność jest dolegliwością subiektywną. Kluczowe w jej prawidłowej diagnostyce jest badanie kliniczne, które polega na dokładnym zebraniu wywiadu przez lekarza. W rozpoznaniu bezsenności bierze się pod uwagę trzy najważniejsze czynniki, takie jak: czas trwania symptomów, częstość ich występowania oraz to, w jaki sposób wpływają na samopoczucie i funkcjonowanie pacjenta. Osoba, którą dotyka insomnia, skarży się na problemy z zasypianiem, złą jakość snu oraz zmęczenie po bezsennej nocy, mimo jak najlepszych warunków do nocnego wypoczynku. Pacjenci borykający się z bezsennością często zgłaszają następujące objawy:

  • trudności z zasypianiem,

  • częste wybudzania się w ciągu nocy,

  • problemy z koncentracją, co daje w efekcie spadek wyników w pracy czy w szkole,

  • obniżone samopoczucie,

  • częste bóle głowy,

  • rozdrażnienie i wahania nastroju w ciągu dnia,

  • brak motywacji i chęci do działania,

  • niepokój i stany lękowe związane ze snem.

Do klinicznych objawów bezsenności należą również problemy z zaśnięciem, pomimo odczuwanego zmęczenia, kłopot z utrzymaniem snu, uczucie wyczerpania, nawet jeśli pacjent przespał całą noc. Ma to związek z tym, iż sen jest płytki, więc organizm nie ma szansy na pełną regenerację.

Rozpoznanie bezsenności

Jednym z najważniejszych kryteriów, które bierze się pod uwagę podczas diagnozy bezsenności jest szczegółowy wywiad. Należy przyjrzeć się stylowi życia oraz codziennym nawykom pacjenta. Pacjent zazwyczaj trafia w pierwszej kolejności do lekarza rodzinnego, który określa ogólny stan zdrowia oraz przeprowadza podstawowe badania, jak pomiar ciśnienia tętniczego oraz badanie EKG. Konieczne jest również wykluczenie mogących leżeć u podłoża bezsenności zaburzeń somatycznych (np. przewlekłych zespołów bólowych, choroby serca lub płuc), neurologicznych (np. choroby Parkinsona lub chorób naczyniowych mózgu) lub psychiatrycznych (np. depresji, zaburzeń lękowych lub nadużywania substancji psychoaktywnych). W przypadku braku rozpoznania przyczyny bezsenności chory powinien zostać skierowany do wyspecjalizowanego ośrodka zajmującego się zaburzeniami snu. W takich miejscach stosuje się specjalistyczne badania pozwalające na postawienie właściwej diagnozy.

Leczenie bezsenności

Leczenie bezsenności to proces długotrwały obejmujący eliminację przyczyn i objawów. Terapia przyczynowa dotyczy działań, które wyeliminują lub ograniczą czynniki wpływające na bezsenność. Podjęcie odpowiedniego leczenia, np. niewydolności krążenia, chorób przewodu pokarmowego czy innych, których dolegliwości zaburzają sen, może spowodować jednoczesne złagodzenie lub ustąpienie bezsenności. Leczenie przy użyciu terapii poznawczo-behawioralnej stanowi podstawową metodą leczenia bezsenności o charakterze pierwotnym oraz wtórnej bezsenności przewlekłej, która współistnieje z innymi dolegliwościami. Ten rodzaj terapii łączy w sobie techniki behawioralne, związane ze zmianą zachowań i nawyków, z technikami poznawczymi, pozwalającymi na odkrycie i zmodyfikowanie schematów myślenia.

W leczeniu bezsenności podstawowym elementem terapii jest wdrożenie prawidłowej higieny snu, która składa się z kilku elementów:

  • regulacji rytmu snu – wstawanie i zasypianie o tej samej porze każdego dnia z uwzględnieniem odpowiedniej takiej samej ilości godzin (optymalnie 8 h),

  • unikanie drzemek w ciągu dnia – pozwoli to łatwiej zasypiać w nocy,

  • stały harmonogram zajęć każdego dnia – stałe godziny pracy oraz spożywania pokarmów,

  • wdrożenie aktywności fizycznej – ważne jest, aby uprawiać sporty w godzinach porannych, a unikać ich tuż przed snem, żeby nie pobudzić naszej aktywności,

  • zaprzestanie picia kofeiny oraz korzystania z wszelkich używek – alkoholu, papierosów,

  • gaszenie światła w sypialni przed zaśnięciem.

W leczeniu bezsenności stosowana jest szeroka gama środków farmakologicznych. Na rynku jest dostępnych wiele tabletek, które w skuteczny sposób wpływają poprawę jakości snu. Takim środkami są między innymi Ketrel – lek zawierający kwetiapinę, należącą do grupy leków przeciwpsychotycznych. Dedykowany osobom, które chorują na schizofrenię, chorobę afektywną dwubiegunową oraz zaburzenia lękowe. Lek Hydroxyzinum VP również znajduje zastosowanie w leczeniu bezsenności. Skutecznymi środkami pomagającymi w problemach ze snem są także leki Trittico CR, Pramolan, Noctis, Chlorprothixen Zentiva, Miansec, Tianesal. 

Leczenie zaburzeń snu – naturalne sposoby na bezsenność

Naturalne sposoby na bezsenność wykazują się dużą skutecznością, a dodatkowo nie wywołują skutków ubocznych. Ważne jest, aby znaleźć właściwy sposób na bezsenność, warto więc dać sobie czas, próbując kilku metod. 

Skutecznymi domowymi sposobami na bezsenność są między innymi:

  • ciepłe kąpiele lub prysznic przed snem – wpływa na odprężenie i ukojenie, poprawia krążenie,

  • stosowanie gorących naparów z ziół – melisy, lawendy, herbata z dziurawca bądź rumianku,

  • kuracja aromaterapeutyczna z dodatkiem olejku o właściwościach relaksujących (majerankowego, lawendowego, mandarynkowego, jaśminowego, Ylang-Ylang – należy używać tylko olejków naturalnych, kupionych w aptece),

  • poduszeczka rumiankowa – pozwoli pozbyć się nie tylko bezsenności, ale i pojawiającego się często po przebudzeniu bólu głowy – sianko łąkowe wystarczy zmieszać z zasuszonym kwiatem rumianku i wsypać w lnianą poszewkę.

Leczenie bezsenności to często proces długotrwały, wymagający zaangażowania oraz zmiany nawyków przez pacjenta. Nie można bagatelizować objawów schorzenia, gdyż dolegliwość z czasem będzie się pogłębiała, utrudniając codzienne funkcjonowanie. Dlatego, gdy obserwujemy u siebie symptomy przewlekłej bezsenności, a wszystkie naturalne sposoby zawodzą, pierwsze kroki powinniśmy skierować do lekarza pierwszego kontaktu lub do poradni zajmującej się schorzeniami snu.

Podobne wpisy o bezsenności: