Mounjaro, Wegovy a zdrowie serca – co wiemy o ochronie kardiologicznej nowych leków na otyłość?

Najważniejsze informacje

• Otyłość jest jednym z głównych czynników zwiększających ryzyko chorób sercowo-naczyniowych (zawału serca, udaru mózgu i niewydolności serca).
• Nowoczesne leki inkretynowe wpływają nie tylko na redukcję masy ciała, lecz także poprawiają ciśnienie tętnicze, profil lipidowy, glikemię oraz zmniejszają stan zapalny.
• W badaniu SELECT semaglutyd w dawce 2,4 mg (Wegovy) obniżył ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych (MACE) o około 20% u osób z otyłością i chorobą serca, które nie miały cukrzycy.
• Tirzepatyd (Mounjaro) wykazuje bardzo silne działanie metaboliczne, a wyniki badań – m.in. SUMMIT – wskazują na jego korzystny wpływ u pacjentów z niewydolnością serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF).
• Obecne dane sugerują, że leki te mogą odgrywać ważną rolę w prewencji powikłań sercowo-naczyniowych, jednak wybór terapii powinien być zawsze dostosowany indywidualnie do stanu zdrowia pacjenta i jego chorób współistniejących.

Otyłość znacząco zwiększa ryzyko chorób sercowo-naczyniowych, dlatego współczesne leczenie coraz częściej ocenia nie tylko redukcję masy ciała, ale także wpływ terapii na zdrowie serca. Nowoczesne leki inkretynowe, takie jak semaglutyd (Wegovy) i tirzepatyd (Mounjaro), poprawiają wiele parametrów metabolicznych, a wyniki dużych badań klinicznych wskazują, że mogą również zmniejszać ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych. Sprawdzamy, co mówią najnowsze dane naukowe o ich potencjalnym działaniu kardioprotekcyjnym i czym różnią się te terapie z punktu widzenia profilaktyki chorób serca.

Leki na otyłość a ochrona serca

Jeszcze kilkanaście lat temu leczenie otyłości było często postrzegane głównie przez pryzmat estetyki lub poprawy samopoczucia. Współczesna medycyna traktuje jednak otyłość jako przewlekłą chorobę metaboliczną, która znacząco zwiększa ryzyko poważnych powikłań sercowo-naczyniowych.

Nadmierna tkanka tłuszczowa jest aktywnym narządem endokrynnym – produkuje cytokiny prozapalne, adipokiny i inne mediatory metaboliczne, które wpływają na funkcjonowanie całego organizmu.

Otyłość sprzyja rozwojowi wielu chorób zwiększających ryzyko zawału i udaru, takich jak:

• nadciśnienie tętnicze,
• cukrzyca typu 2,
• dyslipidemia,
• obturacyjny bezdech senny,
• niealkoholowa stłuszczeniowa choroba wątroby (NAFLD).

Wszystkie te zaburzenia przyspieszają rozwój miażdżycy, a w konsekwencji mogą prowadzić do zawału serca, udaru mózgu lub niewydolności serca.

Jak działają nowe leki inkretynowe?

Nowoczesne leki stosowane w terapii otyłości wpływają na wiele mechanizmów metabolicznych jednocześnie.

Do najważniejszych należą:

• agoniści receptora GLP-1 (GLP-1 RA) – np. semaglutyd (np. Wegovy),
• podwójni agoniści GIP/GLP-1 – np. tirzepatyd (np. Mounjaro, zarówno w ampułce, jak i w gotowym wstrzykiwaczu, czyli Mounjaro KwikPen).

Ich działanie to przede wszystkim:

• redukcja masy ciała,
• obniżenie ciśnienia tętniczego,
• spadek stężenia trójglicerydów,
• popraaę kontroli glikemii,
• korzystny wpływ na profil lipidowy,
• zmniejszenie przewlekłego stanu zapalnego.

Taki zestaw efektów metabolicznych tworzy potencjalnie silny profil kardioprotekcyjny.

Jednak w medycynie opartej na faktach samo poprawienie wyników badań laboratoryjnych nie wystarcza, aby uznać lek za chroniący serce.

Najważniejszym pytaniem jest to, czy lek zmniejsza ryzyko poważnych zdarzeń sercowo-naczyniowych, czyli tzw. MACE (Major Adverse Cardiovascular Events).

Do MACE zalicza się najczęściej:

• zgon sercowo-naczyniowy,
• zawał serca niezakończony zgonem,
• udar mózgu niezakończony zgonem.

Dopiero udowodnienie wpływu terapii na te zdarzenia pozwala uznać ją za realnie chroniącą zdrowie i życie pacjentów.

Wegovy (semaglutyd 2,4 mg) a zdrowie serca – dane z SELECT

Semaglutyd w dawce 2,4 mg, stosowany w leczeniu otyłości pod nazwą Wegovy, jest pierwszym lekiem odchudzającym, który udowodnił redukcję ryzyka zdarzeń sercowo-naczyniowych u osób bez cukrzycy.

Badanie SELECT było jednym z największych badań kardiometabolicznych ostatnich lat.

Wzięło w nim udział:

• 17 604 pacjentów,
• w wieku ≥45 lat,
• z nadwagą lub otyłością,
• z istniejącą chorobą sercowo-naczyniową,
• bez cukrzycy.

Pacjenci otrzymywali:

• semaglutyd 2,4 mg raz w tygodniu
  lub
• placebo,

przy jednoczesnym stosowaniu standardowego leczenia kardiologicznego (np. statyn, leków hipotensyjnych).

Okres obserwacji wynosił do 5 lat.

Wyniki badania SELECT okazały się przełomowe dla postrzegania leczenia otyłości.

Terapia semaglutydem:

• zmniejszyła ryzyko pierwszego zdarzenia MACE o około 20%,
• redukcja dotyczyła wszystkich trzech elementów punktu końcowego:
  • zgonu sercowo-naczyniowego,
  • zawału serca,
  • udaru mózgu.

Dodatkowo obserwowano korzystny wpływ na:

• masę ciała,
• ciśnienie tętnicze,
• parametry glikemii,
• funkcję nerek.

Semaglutyd 2,4 mg jest pierwszym lekiem odchudzającym z udokumentowaną redukcją MACE u osób z otyłością bez cukrzycy.

Oznacza to, że leczenie otyłości może być traktowane nie tylko jako terapia metaboliczna, ale również jako element profilaktyki sercowo-naczyniowej.

Mounjaro (tirzepatyd) – ochrona serca w badaniach

Tirzepatyd (np. Mounjaro) jest pierwszym lekiem działającym jednocześnie na dwa receptory inkretynowe: GIP i GLP-1. Dzięki temu wykazuje bardzo silne działanie metaboliczne i prowadzi do dużej redukcji masy ciała.

Z punktu widzenia kardiologii kluczowe jest jednak pytanie: czy większa skuteczność metaboliczna przekłada się na ochronę serca?

Odpowiedzi dostarczają dwa główne obszary badań:

• badania CVOT u pacjentów z cukrzycą,
• badania dotyczące niewydolności serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF).

SURPASS-CVOT – porównanie tirzepatydu z dulaglutydem

Badanie SURPASS-CVOT zostało zaprojektowane w celu porównania tirzepatydu z dulaglutydem, czyli agonistą GLP-1, który w badaniu REWIND wykazał działanie kardioprotekcyjne.

W badaniu uczestniczyło ponad:

• 13 000 pacjentów,
• z cukrzycą typu 2,
• z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Celem badania było sprawdzenie, czy tirzepatyd jest co najmniej tak bezpieczny dla serca jak dulaglutyd.

Analiza wyników wykazała, że:

• tirzepatyd osiągnął nie gorszą skuteczność (non-inferiority) wobec dulaglutydu w zakresie MACE-3,
• lek powodował większą redukcję HbA1c,
• obserwowano większy spadek masy ciała,
• pojawiły się sygnały sugerujące korzystny wpływ na śmiertelność całkowitą i funkcję nerek.

W metaanalizach podsumowuje się, że tirzepatyd ma co najmniej porównywalny profil bezpieczeństwa sercowo-naczyniowego do agonistów GLP-1.

Badanie SUMMIT – tirzepatyd w niewydolności serca (HFpEF)

Jednym z najciekawszych obszarów badań nad tirzepatydem jest jego wpływ na niewydolność serca z zachowaną frakcją wyrzutową (HFpEF).

Jest to forma niewydolności serca, w której:

• skurcz serca jest względnie prawidłowy,
• ale komora jest sztywna i gorzej się wypełnia.

HFpEF bardzo często współistnieje z otyłością i zespołem metabolicznym, a opcje terapeutyczne dla tej grupy pacjentów przez wiele lat były ograniczone.

W badaniu SUMMIT porównano tirzepatyd z placebo u pacjentów z otyłością i HFpEF.

Stwierdzono, że tirzepatyd:

• zmniejszył ryzyko złożonego punktu końcowego o około 38%,
• redukcja wynikała głównie ze spadku liczby hospitalizacji z powodu niewydolności serca.

Ponadto u pacjentów obserwowano:

• wydłużenie dystansu w teście 6-minutowego marszu,
• poprawę jakości życia,
• spadek stężenia hsCRP,
• obniżenie ciśnienia tętniczego,
• wolniejszy spadek filtracji kłębuszkowej (eGFR).

Wyniki te sugerują, że intensywne leczenie otyłości tirzepatydem może znacząco poprawić rokowanie i objawy u pacjentów z HFpEF.

GLP‑1 vs GIP/GLP‑1 – podobieństwa i możliwe różnice dla serca

Porównanie dwóch klas leków – agonistów GLP-1 oraz agonistów GIP/GLP-1 – jest obecnie jednym z najważniejszych tematów badań w diabetologii i kardiologii metabolicznej.

Co wiemy o lekach z grupy GLP-1?

Duże badania kliniczne wykazały, że leki takie jak liraglutyd czy semaglutyd:

• zmniejszają masę ciała,
• obniżają ciśnienie tętnicze,
• redukują trójglicerydy,
• zmniejszają stan zapalny (CRP),
• obniżają ryzyko MACE u pacjentów z cukrzycą typu 2.

W ostatnich latach pojawiły się także dane wskazujące na ich korzystny wpływ na HFpEF.

Co wyróżnia tirzepatyd?

Tirzepatyd dzięki podwójnemu mechanizmowi działania:

• powoduje większy spadek masy ciała,
• silniej obniża HbA1c,
• poprawia profil lipidowy,
• zmniejsza markery zapalne,
• wykazuje korzystny wpływ na funkcję nerek.

W badaniach klinicznych i analizach obserwacyjnych pojawiają się również sygnały wskazujące na korzystny wpływ na niewydolność serca.

Warto jednak podkreślić, że pełna skala wpływu tirzepatydu na redukcję MACE u pacjentów bez cukrzycy nadal jest przedmiotem badań.

Co to oznacza dla pacjenta z otyłością i ryzykiem sercowo‑naczyniowym?

Decyzja o włączeniu farmakoterapii otyłości coraz częściej jest elementem strategii prewencji sercowo-naczyniowej.

Lekarz dobiera terapię indywidualnie, analizując m.in.:

• obecność choroby sercowo-naczyniowej,
• przebyty zawał lub udar,
• niewydolność serca,
• cukrzycę typu 2,
• stopień otyłości,
• potencjalne działania niepożądane.

Wegovy – kiedy jest szczególnie korzystny?

Semaglutyd 2,4 mg:

• ma najmocniejsze dowody redukcji MACE,
• zmniejsza ryzyko zdarzeń sercowo-naczyniowych o ok. 20%,
• jest szczególnie dobrze udokumentowany u pacjentów z otyłością i istniejącą chorobą serca bez cukrzycy.

Mounjaro – gdzie może być szczególnie korzystny?

Tirzepatyd:

• umożliwia bardzo dużą redukcję masy ciała,
• znacząco poprawia parametry metaboliczne,
• w cukrzycy typu 2 wykazuje co najmniej porównywalną ochronę sercowo-naczyniową do GLP-1,
• u pacjentów z HFpEF zmniejsza liczbę hospitalizacji i poprawia jakość życia.

Pełne dane dotyczące redukcji MACE u pacjentów bez cukrzycy są nadal zbierane, jednak dotychczasowe wyniki są bardzo obiecujące.

FAQ

Odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące związku między lekami na otyłość a zdrowiem serca