Leki na otyłość – refundacja w Polsce. Kto może z niej skorzystać?

Najważniejsze informacje

• Od 2021 roku leki na otyłość zarejestrowane wyłącznie w leczeniu otyłości nie są objęte refundacją NFZ. Oznacza to, że pacjenci muszą pokrywać pełny koszt terapii, sięgający nawet kilku tysięcy złotych miesięcznie.
• Koszt leczenia farmakologicznego otyłości w Polsce w przypadku leków, takich jak Saxenda, Mysimba, czy Mounjaro, wynosi od 400 zł do 2 000 zł miesięcznie. Koszt terapii może utrudniać dostęp do skutecznych terapii osobom z otyłością, a także z powikłaniami, takimi jak nadciśnienie tętnicze czy choroby sercowo-naczyniowe.
• Leki, takie jak Ozempic (semaglutyd) oraz Trulicity (dulaglutyd), które są zarejestrowane do leczenia cukrzycy typu 2, mogą być częściowo refundowane, ale pod warunkiem, że pacjent spełnia szczegółowe kryteria. Refundacja dotyczy więc głównie pacjentów z cukrzycą, a nie otyłością.
• Decyzje dotyczące refundacji leków na otyłość w Polsce zależą od analiz ekonomicznych oraz administracyjnych Ministerstwa Zdrowia. Na razie nie ma jednoznacznych zapowiedzi, by leki takie jak Mounjaro czy Wegovy miały być objęte refundacją w leczeniu otyłości, mimo że pacjenci i eksperci apelują o ich wprowadzenie do systemu publicznej ochrony zdrowia.

Leczenie otyłości w Polsce zyskało nowy wymiar dzięki innowacyjnym lekom, które oferują pacjentom szansę na trwałą redukcję masy ciała. Niestety, ich wysoka cena sprawia, że dostęp do tych terapii jest ograniczony, a dla wielu pacjentów leczenie staje się finansową barierą. Sprawdź, kto może liczyć na wsparcie z NFZ, a także jakie leki są objęte refundacją, a jakie pozostają dostępne tylko za pełną odpłatnością.

Farmakologiczne leczenie otyłości bez refundacji NFZ – dlaczego pacjenci płacą 100%?

W Polsce dostępnych jest kilka leków zarejestrowanych do leczenia otyłości, jednak dostęp do nich jest mocno ograniczony z uwagi na wysokie koszty. Od 1 stycznia 2021 roku żaden lek, którego pierwotnym i jedynym wskazaniem jest leczenie otyłości, nie jest objęty refundacją ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia (NFZ). Oznacza to, że pacjenci muszą pokrywać pełen koszt terapii z własnej kieszeni. Decyzja Ministerstwa Zdrowia była argumentowana m.in. tym, że w niektórych stanach klinicznych redukcję masy ciała można osiągnąć poprzez zmianę stylu życia.

Brak refundacji dotyczy wszystkich kluczowych preparatów farmakologicznych przeznaczonych do zwalczania otyłości. Na liście leków pełnopłatnych znajdują się m.in.:

• Mysimba (naltrekson z bupropionem);
• Xenical (orlistat);
• Saxenda (liraglutyd);
• Wegovy (semaglutyd);
• Mounjaro (tirzepatyd).

Refundowane leki na otyłość przy cukrzycy typu 2

Choć leki przeznaczone wyłącznie do leczenia otyłości nie są refundowane przez NFZ, istnieje pewna grupa preparatów wspomagających redukcję masy ciała i objętych częściową refundacją. Mowa o lekach z grupy analogów GLP-1, które pierwotnie zostały opracowane i zarejestrowane do leczenia cukrzycy typu 2. Ich mechanizm działania opiera się na zwiększaniu uczucia sytości oraz spowalnianiu opróżniania żołądka, co skutkuje ograniczeniem masy ciała. Takie działanie sprawia, że te leki są stosowane nie tylko w leczeniu cukrzycy typu 2, ale także off-label w terapii otyłości, gdzie wspomagają redukcję masy ciała.

Ministerstwo Zdrowia podkreśla, że refundowane leki na otyłość to tak naprawdę leki przeciwcukrzycowe, których refundacja jest możliwa jedynie w przypadku spełnienia ściśle określonych wskazań diabetologicznych.

• Najbardziej znanym lekiem w tej grupie jest Ozempic (semaglutyd), który jest częściowo refundowany dla pacjentów z cukrzycą typu 2, ale tylko wtedy, gdy spełniają szereg rygorystycznych warunków.
• Warto również dodać, że inne preparaty z tej grupy, takie jak Trulicity (dulaglutyd), mogą być refundowane w określonych wskazaniach, jednak ich status refundacyjny podlega regularnym zmianom w zależności od decyzji Ministra Zdrowia.

Kryteria refundacji leków na otyłość

Możliwość skorzystania z refundacji na leki z grupy analogów GLP-1 jest zarezerwowana dla wąskiej grupy pacjentów. Lekarz prowadzący ma prawo wystawić receptę z refundacją tylko wtedy, gdy pacjent spełnia wszystkie wymagane kryteria, które zostały określone w obwieszczeniu Ministra Zdrowia.

Cukrzyca typu 2 i brak skuteczności dotychczasowego leczenia

Pierwszym koniecznym warunkiem jest zdiagnozowana cukrzyca typu 2.

• Pacjent musi być już w trakcie leczenia i stosować co najmniej 2 inne leki hipoglikemizujące (obniżające poziom cukru we krwi) przez okres co najmniej 6 miesięcy.
• Co więcej, dotychczasowa terapia musi okazać się niewystarczająco skuteczna, co potwierdza wynik hemoglobiny glikowanej (HbA1c) na poziomie ≥ 7,5%. W niektórych przypadkach próg ten może się nieznacznie różnić, ale zawsze oznacza to niedostateczną kontrolę glikemii.
• Pacjent musi również wykazać się zwiększonym ryzykiem sercowo-naczyniowym, które obejmuje takie czynniki jak nadciśnienie tętnicze, zaburzenia lipidowe czy historia chorób sercowo-naczyniowych, takich jak udar mózgu czy zawał serca.

Wskaźnik BMI i współistniejące choroby

Drugim kluczowym wymogiem jest współistniejąca otyłość, którą definiuje się jako wskaźnik masy ciała (BMI) ≥ 30 kg/m².

• Pacjent musi także charakteryzować się bardzo wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym. W sytuacji występowania chorób towarzyszących, takich jak potwierdzona choroba sercowo-naczyniowa (np. przerost lewej komory serca czy retinopatia), pacjent kwalifikuje się do terapii refundowanej.
• Jeśli nie występuje choroba sercowo-naczyniowa, u pacjenta należy rozpoznać przynajmniej 2 główne czynniki ryzyka, do których należą: wiek (mężczyźni ≥55 lat, kobiety ≥60 lat), nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia czy palenie tytoniu. Te wymagania mają na celu objęcie refundacją pacjentów narażonych na powikłania otyłości.

Warto podkreślić, że sama diagnoza otyłości i cukrzycy typu 2 nie wystarczy. Lekarz ocenia, na podstawie dokumentacji medycznej i wyników badań, czy pacjent kwalifikuje się do terapii refundowanej. W praktyce oznacza to, że osoby chorujące wyłącznie na otyłość, ale bez współistniejącej cukrzycy typu 2 oraz czynników ryzyka, nie mogą skorzystać z refundacji na leki z grupy analogów GLP-1. Muszą pokrywać 100% kosztów leczenia, nawet jeśli stosują te same preparaty co pacjenci z refundacją.

Koszty farmakologicznego leczenia otyłości bez refundacji

Brak refundacji leków na otyłość stanowi poważne obciążenie finansowe dla pacjentów. Koszty farmakologicznego leczenia otyłości mogą sięgać nawet kilku tysięcy złotych miesięcznie, w zależności od wyboru preparatu oraz jego dawkowania. Z tego powodu wielu chorych, szczególnie tych, którzy borykają się z otyłością i związanymi z nią powikłaniami, nie jest w stanie skorzystać z nowoczesnych terapii.

Ceny leków w aptekach mogą się różnić, dlatego podane kwoty mają charakter orientacyjny. Przybliżone koszty miesięcznej terapii najczęściej stosowanymi lekami na otyłość w Polsce wynoszą:

• Xenical (orlistat) – koszt opakowania na miesiąc leczenia waha się od 200 do 400 zł. Jest to jedna z tańszych opcji, która pomaga w redukcji masy ciała, szczególnie w przypadku zaburzeń lipidowych oraz osób ze stanem przedcukrzycowym;
• Mysimba (naltrekson/bupropion) – miesięczny koszt leczenia, po osiągnięciu pełnej dawki, to około 400–700 zł. Lek ten wspomaga redukcję masy ciała, szczególnie w przypadkach, gdzie otyłość współistnieje z zaburzeniami psychicznymi (np. depresją);
• Saxenda (liraglutyd) – jedna z droższych opcji leczenia, gdzie miesięczne wydatki wynoszą od 700 do nawet 1 100 zł. Lek jest szczególnie skuteczny w postępowaniu terapeutycznym w otyłości, pomagając w utracie wagi poprzez wspomaganie redukcji masy ciała i kontrolowanie apetytu;
• Mounjaro (tirzepatyd) – jeden z najdroższych leków, gdzie miesięczny koszt terapii może wynosić od 1 000 do nawet 2 000 zł. Jest to terapia nowoczesna, skuteczna w leczeniu otyłości oraz we wspomaganiu utraty masy ciała u pacjentów z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Pamiętajmy, że chociaż zmiany stylu życia i zwiększenie aktywności fizycznej są kluczowe w walce z otyłością, w wielu przypadkach same nie wystarczą, szczególnie w sytuacji, gdy otyłość jest związana z poważnymi powikłaniami zdrowotnymi. 

FAQ

Odpowiedzi na najczęściej zadawane pytania dotyczące refundacji leków na otyłość