Leki na otyłość i nadwagę

Najważniejsze informacje

• Otyłość to choroba przewlekła – wymaga zmiany stylu życia (dieta, aktywność) i, w razie potrzeby, leków na receptę jako uzupełnienia terapii.
• Rodzaje leków – zastrzyki: tirzepatyd, semaglutyd, liraglutyd; doustne: naltrekson + bupropion, orlistat. Działają na apetyt, sytość, wchłanianie tłuszczów lub ośrodek nagrody.
• Wskazania – BMI ≥30 kg/m² lub BMI ≥27 kg/m² z chorobami współistniejącymi.
• Skuteczność – GLP‑1 i GLP‑1/GIP dają 15-18% utraty masy, redukują tłuszcz trzewny i poprawiają profil sercowo‑metaboliczny; orlistat jest mniej skuteczny, działa głównie w przewodzie pokarmowym.
• Leczenie otyłości wymaga nadzoru lekarza i regularnych kontroli.

Otyłość należy do chorób przewlekłych i wymaga jak najszybszego podjęcia leczenia. Jest to przeważnie leczenie niefarmakologiczne, w którym kluczową rolę odgrywają dieta oraz aktywność fizyczna. Coraz częściej jednak w terapii otyłości mają zastosowanie specjalistyczne leki. Jakie są rodzaje skutecznych tabletek i zastrzyków na odchudzanie na receptę? Wyjaśniamy.

Leki na otyłość i nadwagę na receptę – lista 2024-2025

Nowoczesne leki na otyłość (podskórne, raz w tygodniu lub raz dziennie):

• Mounjaro (tirzepatyd) – podskórnie, 1×/tydz., podwójny agonista GLP-1/GIP.
• Wegovy (semaglutyd) – podskórnie, 1×/tydz., agonista GLP-1.
• Saxenda (liraglutyd) – podskórnie, 1×/dzień, agonista GLP-1.

Leki doustne:

• Mysimba (naltrekson + bupropion) – tabletki o przedłużonym uwalnianiu.

Leki blokujące wchłanianie tłuszczów:

• Xenical (orlistat) – kapsułki.

Tabletki odchudzające – dawniej a dziś

Tabletki na odchudzanie od lat budzą emocje – mogą wspierać redukcję masy ciała, ale wiążą się też z ryzykiem działań niepożądanych. Starsze preparaty, które okazywały się niebezpieczne, były wycofywane z rynku. Obecnie FDA i EMA wymagają długoterminowych badań skuteczności i bezpieczeństwa, co pozwoliło zarejestrować nową generację leków, takich jak semaglutyd i tirzepatyd. Nowoczesne preparaty są dobrze przebadane, mają jasno określone wskazania i przeciwwskazania oraz stosowane są jako uzupełnienie terapii otyłości lub – w wybranych przypadkach – nadwagi. Farmakologiczne leczenie otyłości powinien prowadzić wyłącznie lekarz, dopasowując lek do stanu zdrowia pacjenta.

Zastrzyki, kapsułki i tabletki na odchudzanie – rodzaje i działanie

Leki przeciw otyłości dostępne są w różnych formach – od doustnych kapsułek po podskórne zastrzyki. Różnią się mechanizmem działania, sposobem podawania oraz stopniem skuteczności, dlatego ich dobór powinien być indywidualnie dopasowany do potrzeb pacjenta i prowadzony pod kontrolą lekarza.

Orlistat (kapsułki)

Orlistat jest najdłużej dostępnym na rynku lekiem przeciw otyłości. Jego mechanizm polega na hamowaniu enzymów lipaz, co zmniejsza wchłanianie tłuszczów z diety nawet o około 30%. Dzięki temu obniża kaloryczność posiłków bez bezpośredniego wpływu na uczucie głodu czy sytości, co odróżnia go od leków działających na ośrodek łaknienia.

Korzyści ze stosowania orlistatu:

• skuteczna redukcja masy ciała przy jednoczesnym zachowaniu zdrowej diety,
• poprawa profilu lipidowego – spadek cholesterolu i triglicerydów,
• obniżenie ciśnienia tętniczego u osób z nadwagą lub otyłością,
• lepsza kontrola glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2.

Działania niepożądane orlistatu:

Najczęściej występujące objawy wynikają z ograniczonego trawienia tłuszczów i obejmują: gazy, bóle brzucha, plamienia tłuszczowe oraz biegunki tłuszczowe. Długotrwałe stosowanie może również prowadzić do obniżenia wchłaniania witamin rozpuszczalnych w tłuszczach (A, D, E, K), dlatego zaleca się suplementację tych witamin podczas terapii.

Liraglutyd (zastrzyki)

Liraglutyd to lek przeciw otyłości z grupy agonistów receptora GLP-1, podawany w formie codziennych zastrzyków podskórnych. Działa głównie na ośrodek głodu w mózgu, zmniejszając apetyt i wydłużając uczucie sytości po posiłkach. Dzięki temu pacjent naturalnie spożywa mniej kalorii, co sprzyja skutecznej redukcji masy ciała.

Korzyści stosowania liraglutydu:

• skuteczna redukcja masy ciała, często większa niż przy lekach doustnych,
• średnia utrata masy ciała wynosi około 5-6 kg w ciągu 56 tygodni,
• poprawa kontroli glikemii u osób z cukrzycą typu 2,
• korzystny wpływ na ciśnienie tętnicze i profil lipidowy,
• zmniejszenie ryzyka chorób sercowo-naczyniowych w grupach wysokiego ryzyka.

Działania niepożądane liraglutydu:

Pobierz aplikację

Receptomat w telefonie!

Dbaj o zdrowie tak jak Ci wygodnie!

Aplikacja Receptomat to innowacyjne rozwiązanie telemedyczne, które pozwala dbać o ciągłość leczenia w prosty sposób. Usługi medyczne są dostępne dla Ciebie przez 7 dni w tygodniu! Umów się na teleporadę, prześlij dokumentację medyczną, ustaw powiadomienia o lekach. Wygodnie, szybko, niezawodnie.

Pobierz naszą aplikację

Najczęściej pojawiają się nudności, wymioty, biegunki, zaparcia oraz bóle brzucha. Objawy te zwykle ustępują po kilku tygodniach stosowania. Rzadko mogą wystąpić poważniejsze problemy, takie jak zapalenie trzustki czy zaburzenia pęcherzyka żółciowego, dlatego terapia powinna być prowadzona pod ścisłą kontrolą lekarza.

Dodatkowe informacje:

Liraglutyd (dostępny jako Saxenda) jest dopuszczony w UE do stosowania u osób od 12. roku życia, o masie ciała ≥60 kg, wyłącznie pod nadzorem specjalisty. Ze względu na mechanizm działania GLP-1, liraglutyd dodatkowo korzystnie wpływa na układ sercowo-naczyniowy, co stanowi dodatkowy atut w leczeniu choroby otyłościowej u osób z wysokim ryzykiem sercowo-naczyniowym.

Naltrekson z bupropionem (kapsułki)

Połączenie naltreksonu i bupropionu to lek doustny działający na ośrodek nagrody i ośrodek głodu w mózgu. Naltrekson blokuje receptory opioidowe, zmniejszając apetyt na jedzenie nagradzające przyjemność, natomiast bupropion wpływa na neurotransmitery odpowiedzialne za kontrolę łaknienia i poziom energii. Dzięki temu pacjent spożywa mniej kalorii i łatwiej kontroluje napady objadania się.

Korzyści stosowania naltreksonu z bupropionem:

• redukcja masy ciała u osób z nadwagą lub otyłością,
• poprawa kontroli łaknienia i zmniejszenie napadów objadania się,
• korzystny wpływ na profil metaboliczny, w tym glikemię i poziom cholesterolu,
• możliwość stosowania w terapii wspomagającej zmianę stylu życia.

Działania niepożądane:

Najczęściej występują nudności, wymioty, bóle głowy, bezsenność i zawroty głowy. Rzadziej mogą pojawić się wzrost ciśnienia tętniczego lub zaburzenia rytmu serca. Lek nie jest zalecany u osób z padaczką, chorobami wątroby lub u tych, którzy przyjmują inne leki przeciwdepresyjne.

Dodatkowe informacje:

Lek dostępny jako Mysimba działa przede wszystkim ośrodkowo na „ośrodek głodu” w mózgu. Średni spadek masy ciała wynosi około 5 kg w ciągu 56 tygodni stosowania. Preparat jest uznawany za bezpieczny kardiologicznie, a jego stosowanie można rozważyć także u osób z depresją lub w wywiadzie uzależnień, oczywiście pod ścisłą kontrolą lekarza.

Semaglutyd (Wegovy)

Semaglutyd to lek przeciw otyłości z grupy agonistów receptora GLP‑1, podawany podskórnie raz w tygodniu. Działa przede wszystkim na ośrodek głodu w mózgu, zmniejszając apetyt i wydłużając uczucie sytości po posiłkach, co prowadzi do naturalnego zmniejszenia spożycia kalorii.

Korzyści stosowania semaglutydu:

• średnia utrata masy ciała wynosi około 15–17% w ciągu 2 lat terapii,
• u osób z cukrzycą typu 2 ≥5% utraty masy ciała obserwuje się u 46–63% pacjentów,
• korzystny wpływ na układ sercowo‑naczyniowy – redukcja incydentów sercowo‑naczyniowych o około 20%,
• wspomaganie kontroli glikemii i poprawa parametrów metabolicznych.

Działania niepożądane:

Najczęstsze objawy to nudności, wymioty, biegunki, zaparcia i bóle brzucha, które zwykle ustępują w ciągu kilku tygodni stosowania. Rzadziej mogą wystąpić zapalenie trzustki lub problemy z pęcherzykiem żółciowym, dlatego terapia powinna odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza.

Koszty i dostępność:

Semaglutyd w leczeniu otyłości jest dostępny w postaci preparatu Wegovy. Cena miesięcznej terapii w Polsce zależy od dawki i wynosi od ok. 510 do 1460 zł.

Tirzepatyd (Mounjaro)

Tirzepatyd to podwójny agonista receptorów GLP‑1 i GIP, podawany podskórnie raz w tygodniu. Działa zarówno na ośrodek głodu w mózgu, zmniejszając apetyt i wydłużając uczucie sytości, jak i na regulację metabolizmu glukozy, co wspomaga redukcję masy ciała i poprawę parametrów metabolicznych.

Korzyści stosowania tirzepatydu:

• średnia redukcja masy ciała wynosi około 18% w ciągu 72 tygodni,
• po 12 miesiącach aż 82% pacjentów osiąga spadek masy ≥5%,
• silna redukcja tłuszczu trzewnego, szczególnie korzystna w otyłości brzusznej,
• zatwierdzony przez FDA do leczenia otyłości (Zepbound – niedostępny w Polsce) oraz cukrzycy typu 2 (Mounjaro),
• poprawa kontroli glikemii i parametrów metabolicznych.

Działania niepożądane:

Najczęstsze objawy to nudności, wymioty, biegunki, zaparcia i bóle brzucha, zwykle ustępujące po kilku tygodniach terapii. Rzadziej mogą wystąpić zapalenie trzustki lub problemy z pęcherzykiem żółciowym, dlatego leczenie powinno odbywać się pod ścisłą kontrolą lekarza.

Koszty i dostępność:

Mounjaro to lek podawany raz na tydzień w formie zastrzyków, koszt kuracji w zależności od dawki to 1200-2000 zł miesięcznie.

Leki na otyłość brzuszną – jak działają?

„Lek na otyłość brzuszną” to określenie umowne – nie istnieje preparat działający wyłącznie na tłuszcz w okolicy brzucha. Redukcja tkanki tłuszczowej trzewnej (VAT) następuje głównie dzięki lekom hormonalnym, takim jak agonisty GLP‑1 (liraglutyd, semaglutyd) czy podwójni agoniści GLP‑1/GIP (tirzepatyd), które znacząco obniżają ryzyko chorób sercowo‑naczyniowych i poprawiają kontrolę glikemii. Orlistat, blokując wchłanianie tłuszczów w przewodzie pokarmowym, sprzyja utracie masy ciała, ale jego wpływ na VAT i profil sercowo‑metaboliczny jest ograniczony.

Kiedy stosuje się leki na odchudzanie?

Leki na otyłość przeznaczone są dla pacjentów z chorobliwą nadwagą lub otyłością. Nie są wskazane dla osób zdrowych, które chcą schudnąć „łatwo i szybko”, ani dla tych, którzy mogliby osiągnąć efekt wyłącznie poprzez modyfikację stylu życia – dietę i aktywność fizyczną.

Wskazania do stosowania leków na odchudzanie:

• BMI ≥30 kg/m² – otyłość kliniczna, przy której sama zmiana stylu życia często nie przynosi wystarczających efektów,
• BMI ≥27–28 kg/m² z chorobami współistniejącymi – np. cukrzycą typu 2, nadciśnieniem, zaburzeniami lipidowymi czy obturacyjnym bezdechem sennym.

Dzieci i młodzież:

W UE liraglutyd jest jedynym lekiem dopuszczonym dla osób w wieku od 12 lat o masie ciała >60 kg, z rozpoznaną otyłością. Terapia w tej grupie wiekowej musi być prowadzona wyłącznie pod ścisłą kontrolą specjalisty i łączyć farmakologię z odpowiednio dobranym planem żywieniowym i aktywnością fizyczną.

Jak długo można przyjmować leki na odchudzanie?

Czas leczenia lekami na otyłość zależy od indywidualnej reakcji pacjenta, skuteczności terapii oraz tolerancji na preparat. Terapia może trwać nawet kilka lat, jednak jej kontynuacja wymaga regularnej oceny przez lekarza. 

Przynajmniej raz w roku specjalista dokonuje kompleksowej kontroli – analizuje osiągnięte efekty redukcji masy ciała, monitoruje działania niepożądane i bezpieczeństwo stosowania leku.

Jeśli po 3-6 miesiącach pacjent nie osiąga satysfakcjonującej utraty masy ciała (≥5%), lekarz może rozważyć zmianę dawki, preparatu lub przerwanie terapii. Leczenie jest z zasady długoterminowe, a systematyczne monitorowanie pozwala na optymalizację efektu i minimalizację ryzyka działań niepożądanych.

Analogi GLP‑1 oraz podwójni agoniści GLP‑1/GIP są projektowane do przewlekłej terapii, wprowadzane stopniowo, aby ograniczyć najczęstsze dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego: nudności, wymioty, biegunkę czy zaparcia. 

Koszty i refundacja leków na otyłość w Polsce

Leki na otyłość dostępne w Polsce wiążą się z istotnymi kosztami, a ich refundacja w większości przypadków nie obejmuje leczenia samej otyłości. Przykładowo:

• Saxenda (liraglutyd, zastrzyki) – koszt około 500-600 zł/miesiąc,
• Wegovy (semaglutyd 2,4 mg, zastrzyki) – koszt od 510 do 1460 zł/miesiąc, w zależności od dawki,
• Mounjaro (4 zastrzyki) – ok. 1000-1700 zł (zależnie od dawki),
• Mounjaro KwikPen – 850-2050 zł (zależnie od dawki).
• Xenical (orlistat, kapsułki) – ok. 400 zł/miesiąc.

W Polsce brak jest refundacji leków na otyłość, natomiast refundacja analogów GLP‑1 i GLP‑1/GIP dotyczy wyłącznie wskazań diabetologicznych, czyli pacjentów z cukrzycą typu 2. Osoby stosujące leki w celu redukcji masy ciała muszą zatem liczyć się z pełnym kosztem terapii.

Bezpieczeństwo stosowania i ostrzeżenia

Stosowanie leków na otyłość, zarówno doustnych, jak i w formie zastrzyków, wymaga uwagi i ścisłego nadzoru lekarza. Najczęstsze działania niepożądane obejmują dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego – nudności, wymioty, biegunkę, zaparcia czy bóle brzucha. Rzadziej mogą wystąpić poważniejsze komplikacje, takie jak kamica żółciowa, zapalenie trzustki czy podwyższone enzymy wątrobowe.

Bezpieczeństwo terapii wymaga korzystania wyłącznie z legalnych, zarejestrowanych produktów i prowadzenia leczenia w ramach konsultacji endokrynologicznej lub pod kontrolą lekarza specjalisty.

FAQ

Odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące leków na otyłość