Jakie preparaty z tirzepatydem są dostępne w Polsce?

Najważniejsze informacje

• Tirzepatyd to pierwszy na świecie podwójny agonista receptorów GIP i GLP‑1, który jednocześnie wspiera kontrolę poziomu glukozy i redukcję masy ciała.
• Naśladuje naturalne hormony jelitowe, wspomaga redukcję apetytu, poprawia parametry metaboliczne i wykracza poza możliwości tradycyjnych leków inkretynowych.
• W Polsce podstawowym i zarejestrowanym preparatem handlowym zawierającym tę substancję czynną jest lek o nazwie Mounjaro.
• Lek podaje się podskórnie raz w tygodniu w postaci roztworu do wstrzykiwań – nie istnieją obecnie doustne odpowiedniki ani generyki.
• Stosowanie tirzepatydu wymaga indywidualnego ustalania dawki oraz ścisłego nadzoru lekarza, aby zapewnić skuteczność i bezpieczeństwo leczenia.

Nowoczesne terapie metaboliczne zmieniają podejście do leczenia cukrzycy typu 2 i otyłości. Wśród nich tirzepatyd wyróżnia się skutecznością i rosnącym zainteresowaniem w Polsce. Jeśli chcesz dowiedzieć się, jakie korzyści niesie ze sobą ten lek, jak wygląda terapia w praktyce i dla kogo jest przeznaczony, poznaj najważniejsze informacje o preparatach z tirzepatydem.

Czym jest tirzepatyd i kiedy się go stosuje?

Tirzepatyd należy do nowej klasy leków określanych mianem „twincretins”, czyli podwójnych inkretyn. Jest to innowacyjna substancja, która jednocześnie stymuluje dwa kluczowe receptory metaboliczne, co wyróżnia ją na tle tradycyjnych leków inkretynowych:

• GIP (glukozozależny peptyd insulinotropowy) – wspiera wydzielanie insuliny zależnie od poziomu glukozy, dzięki czemu ryzyko hipoglikemii jest ograniczone.
• GLP‑1 (glukagonopodobny peptyd-1) – działa wielokierunkowo: zwiększa wydzielanie insuliny, hamuje glukagon, spowalnia opróżnianie żołądka i redukuje łaknienie poprzez modulację ośrodka sytości w mózgu.

Dzięki takiemu mechanizmowi działania tirzepatyd przynosi pacjentom kilka istotnych korzyści terapeutycznych:

• kontrola glikemii – skuteczne obniżenie poziomu glukozy we krwi i redukcja wartości HbA1c,
• redukcja masy ciała – w tym znacząca utrata tkanki tłuszczowej, zwłaszcza brzusznej, co wpływa korzystnie na profil metaboliczny pacjenta,
• wsparcie apetytu i sytości – lek pomaga lepiej kontrolować łaknienie, co ułatwia utrzymanie odpowiedniej diety i stylu życia.

Zarejestrowane wskazania w Polsce

W polskiej praktyce medycznej tirzepatyd stosuje się przede wszystkim w dwóch grupach pacjentów:

1. Cukrzyca typu 2 – u dorosłych, którzy mimo stosowania diety, aktywności fizycznej i leków pierwszego rzutu (np. metforminy) nie osiągają odpowiedniej kontroli glikemii. Tirzepatyd może być stosowany samodzielnie lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi, wspierając obniżenie poziomu glukozy i ochronę narządów docelowych.
2. Otyłość lub nadwaga z powikłaniami metabolicznymi – u dorosłych z:
   • BMI ≥ 30 kg/m², lub
   • BMI ≥ 27 kg/m², jeśli występuje choroba współistniejąca, np. cukrzyca typu 2, nadciśnienie tętnicze, dyslipidemia lub obturacyjny bezdech senny.

Tirzepatyd przeszedł szeroko zakrojone badania kliniczne w ramach programów SURPASS (cukrzyca) i SURMOUNT (otyłość). Wyniki tych badań wykazały jego przewagę nad dotychczas stosowanymi terapiami inkretynowymi, zarówno pod względem skuteczności w kontroli glikemii, jak i redukcji masy ciała.

Jakie preparaty z tirzepatydem są dostępne w Polsce?

Na polskim rynku farmaceutycznym sytuacja jest klarowna – obecnie jedynym legalnie dostępnym preparatem z tirzepatydem jest lek Mounjaro, produkowany przez koncern Eli Lilly. 

Jest to roztwór do wstrzykiwań podskórnych, który stosuje się raz w tygodniu, a różne dostępne dawki pozwalają lekarzowi na precyzyjne dostosowanie terapii do potrzeb pacjenta poprzez stopniowe zwiększanie dawki.

Informacje dotyczące postaci i dostępności leku

• Forma podania – Mounjaro dostępny jest w wygodnych penach wstrzykiwaczy (prefillowany wstrzykiwacz). W przeszłości istniała także postać w fiolkach, wymagająca użycia osobnej igły i strzykawki, jednak obecnie w Polsce nie jest ona standardowo dostępna. 
• Brak zamienników i generyków – w Polsce nie ma obecnie żadnych legalnych leków zawierających tirzepatydę poza Mounjaro. 
• Import docelowy i badania kliniczne – w wyjątkowych sytuacjach lekarz może wnioskować o sprowadzenie leku z zagranicy w ramach procedury importu docelowego lub pacjent może uczestniczyć w badaniach klinicznych nad nowymi zastosowaniami tirzepatydu. Każda taka procedura wymaga zgody lekarza i placówki medycznej.
• Inne nazwy handlowe na świecie – np. Zepbound w USA, dedykowany głównie leczeniu otyłości. W Polsce natomiast Mounjaro stosuje się zarówno w terapii cukrzycy typu 2, jak i w leczeniu otyłości, zgodnie z aktualną charakterystyką produktu leczniczego (ChPL).

W jakich wskazaniach w Polsce przepisuje się tirzepatyd?

Tirzepatyd jest lekiem metabolicznym, a nie suplementem diety czy środkiem kosmetycznym na odchudzanie. Jego stosowanie w Polsce wymaga dokładnej kwalifikacji medycznej i odbywa się według określonych kryteriów, które mają na celu maksymalizację korzyści przy minimalnym ryzyku działań niepożądanych.

Cukrzyca typu 2

Tirzepatyd w tej grupie pacjentów stosuje się u dorosłych, u których dieta, aktywność fizyczna i leki pierwszego rzutu (np. metformina) nie przynoszą oczekiwanego efektu.

• Może być podawany samodzielnie, np. gdy pacjent nie toleruje metforminy, lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi.
• Terapia nie ogranicza się jedynie do obniżenia poziomu glukozy; pomaga również chronić narządy przed powikłaniami cukrzycy i wspiera redukcję masy ciała, co jest szczególnie ważne u pacjentów z otyłością brzuszną lub insulinoopornością.
• Włączenie tirzepatydu do leczenia odbywa się zwykle jako kolejny etap intensyfikacji terapii, gdy standardowe leczenie okazuje się niewystarczające.

Otyłość i nadwaga z powikłaniami metabolicznymi

Decyzja o zastosowaniu tirzepatydu w leczeniu otyłości lub nadwagi opiera się nie tylko na BMI, lecz na kompleksowej ocenie stanu zdrowia pacjenta.

• Kryteria najczęściej stosowane w praktyce klinicznej:
  • otyłość (BMI ≥ 30 kg/m²),
  • nadwaga (BMI ≥ 27 kg/m²) z przynajmniej jedną chorobą współistniejącą, np.: cukrzyca typu 2 lub stan przedcukrzycowy, nadciśnienie tętnicze wymagające leczenia farmakologicznego, dyslipidemia (podwyższony cholesterol lub trójglicerydy), obturacyjny bezdech senny.
• Lekarz dokonuje pełnej oceny profilu metabolicznego pacjenta, uwzględniając nie tylko masę ciała, ale też współistniejące choroby i ryzyko powikłań.
• Terapia tirzepatydem w tym wskazaniu pozwala osiągnąć redukcję masy ciała zbliżoną do efektów chirurgii bariatrycznej, jednak w sposób mniej inwazyjny i stopniowy, przy zachowaniu kontroli bezpieczeństwa.

Jak wygląda postać i dawkowanie dostępnych preparatów tirzepatydu?

Tirzepatyd dostępny w Polsce w preparacie Mounjaro występuje w formie roztworu do wstrzykiwań podskórnych, podawanego zwykle raz w tygodniu. 

Lek podaje się w miejsca, które są łatwo dostępne i dobrze tolerowane przez skórę – najczęściej w brzuch, udo lub ramię. Zaleca się rotację miejsc wkłucia przy każdym podaniu, aby zmniejszyć ryzyko podrażnień i tworzenia się guzków podskórnych.

Dostępne dawki i stopniowe zwiększanie dawki

Preparat Mounjaro jest dostępny w kilku dawkach:

• Mounjaro 2,5 mg
• Mounjaro 5 mg
• Mounjaro 7,5 mg
• Mounjaro 10 mg
• Mounjaro 12,5 mg
• Mounjaro 15 mg

Leczenie rozpoczyna się od dawki startowej, aby organizm mógł stopniowo przyzwyczaić się do działania leku.

Następnie dawka może być stopniowo zwiększana co kilka tygodni, co pomaga zminimalizować najczęściej występujące działania niepożądane leków inkretynowych, takie jak nudności, wymioty czy biegunka. Większość z nich jest łagodna i ustępuje po adaptacji organizmu.

Dawka docelowa ustalana jest indywidualnie na podstawie tolerancji leku i efektów klinicznych – czyli poprawy kontroli glikemii u pacjentów z cukrzycą typu 2 lub redukcji masy ciała u osób z otyłością.

Takie podejście pozwala osiągnąć maksymalne korzyści terapeutyczne przy zachowaniu bezpieczeństwa i komfortu pacjenta.

Kto może dostać receptę na preparat z tirzepatydem?

Receptę na Mounjaro mogą wystawić przede wszystkim diabetolodzy i endokrynolodzy, czyli specjaliści w zakresie cukrzycy i zaburzeń metabolicznych. W określonych sytuacjach lek mogą przepisywać także:

• interniści, lekarze rodzinni – pod warunkiem doświadczenia w leczeniu otyłości i cukrzycy,
• kardiolodzy – jeśli mają odpowiednią praktykę w prowadzeniu pacjentów z chorobami metabolicznymi.

Wymagania przed rozpoczęciem terapii

Zanim lekarz zdecyduje się na rozpoczęcie leczenia tirzepatydem, przeprowadza szczegółową ocenę stanu zdrowia pacjenta, w tym:

• ocenę wskaźnika BMI i stopnia kontroli glikemii,
• badanie funkcji nerek i wątroby,
• ocenę chorób trzustki i tarczycy,
• omówienie możliwych działań niepożądanych oraz planu monitorowania leczenia.

Przeciwwskazania

Tirzepatyd nie jest zalecany w przypadku:

• nadwrażliwości na substancję czynną,
• ciąży i karmienia piersią,
• historii ostrego zapalenia trzustki,
• rodzinnego występowania raka rdzeniastego tarczycy lub zespołu MEN 2,
• ciężkich chorób przewodu pokarmowego.

Szczegółowa lista przeciwwskazań i ostrzeżeń znajduje się w Charakterystyce Produktu Leczniczego (ChPL).

Dlaczego w Polsce dostępne są głównie zastrzyki, a nie tabletki z tirzepatydem?

Tirzepatyd to lek peptydowy, a cząsteczki peptydów są wrażliwe na działanie enzymów trawiennych i kwasu żołądkowego. Przy podaniu doustnym uległyby szybkiemu rozkładowi i nie dotarłyby do krwi w aktywnej formie.

Podanie podskórne pozwala ominąć przewód pokarmowy, dzięki czemu lek utrzymuje stabilne stężenie we krwi przez tydzień i zapewnia przewidywalny efekt terapeutyczny.

Na świecie istnieją doustne formy leków z grupy GLP‑1, np. semaglutyd w tabletkach, jednak ich przyjmowanie wymaga ścisłego przestrzegania zasad (np. pusty żołądek, odpowiedni odstęp od posiłku), a biodostępność leku jest ograniczona.

Trwają intensywne prace nad doustnymi analogami tirzepatydu, m.in. z użyciem mikronośników i specjalnych osłon chroniących lek przed działaniem kwasu żołądkowego.

Na chwilę obecną najbezpieczniejszą i najlepiej przebadaną formą tirzepatydu pozostaje wstrzyknięcie podskórne raz w tygodniu, zapewniające skuteczność i minimalizujące ryzyko niedostatecznej absorpcji leku.

FAQ

Odpowiedzi na najczęstsze pytania dotyczące tirzapetydu