Erytromycyna (Erythromycinum)

Erytromycyna to antybiotyk makrolidowy stosowany w leczeniu wielu zakażeń bakteryjnych. W zależności od postaci leku erytromycynę stosuje się zarówno w leczeniu zakażeń dróg oddechowych i innych zakażeń bakteryjnych, jak i w terapii trądziku pospolitego. Sprawdź, jak działa erytromycyna, kiedy jest stosowana oraz jakie są przeciwwskazania i możliwe działania niepożądane.

Co to jest erytromycyna i jak działa?

Erytromycyna to antybiotyk należący do grupy makrolidów. Substancja została wyizolowana z bakterii Saccharopolyspora erythraea i od wielu lat znajduje zastosowanie w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na jej działanie. Działa przede wszystkim na wiele bakterii Gram-dodatnich oraz wybrane bakterie Gram-ujemne i atypowe.

Mechanizm działania erytromycyny polega na wiązaniu się z podjednostką 50S rybosomu bakteryjnego, co prowadzi do zahamowania syntezy białek niezbędnych do wzrostu i namnażania bakterii. W efekcie lek działa głównie bakteriostatycznie, choć wobec niektórych drobnoustrojów i przy odpowiednio wysokim stężeniu może wykazywać również działanie bakteriobójcze.

Erytromycyna jest często stosowana u pacjentów z alergią na penicyliny, jeśli istnieją wskazania do zastosowania antybiotyku makrolidowego. Po podaniu doustnym dobrze przenika do wielu tkanek organizmu, jednak jej wchłanianie zależy od postaci leku.

Na co stosuje się erytromycynę? Wskazania

Erytromycynę stosuje się w leczeniu zakażeń wywołanych przez bakterie wrażliwe na jej działanie. Lek znajduje zastosowanie przede wszystkim w terapii zakażeń dróg oddechowych, zwłaszcza u pacjentów, którzy nie mogą przyjmować penicylin. Może być stosowany m.in. w leczeniu:

• zapalenia gardła;
• zapalenia migdałków;
• zapalenia zatok;
• zapalenia oskrzeli oraz płuc, w tym zakażeń wywołanych przez bakterie atypowe, takie jak Mycoplasma pneumoniae czy Chlamydia pneumoniae.

Erytromycyna jest również wykorzystywana w leczeniu zakażeń skóry i tkanek miękkich. Preparaty do stosowania miejscowego stosuje się m.in. w terapii trądziku pospolitego, gdzie pomagają ograniczyć namnażanie bakterii Cutibacterium acnes oraz zmniejszyć stan zapalny.

W zależności od wskazań i postaci leku erytromycynę stosuje się także w leczeniu lub profilaktyce niektórych innych zakażeń, m.in.:

• krztuśca oraz błonicy;
• zakażeń wywołanych przez Chlamydia trachomatis;
• kiły u pacjentów z przeciwwskazaniami do stosowania penicyliny;
• zapobiegania nawrotom gorączki reumatycznej u osób uczulonych na penicylinę.

Zakres wskazań zależy od konkretnego preparatu, dlatego przed rozpoczęciem leczenia należy zapoznać się z jego charakterystyką lub ulotką.

Jak stosować erytromycynę? Dawkowanie

Sposób stosowania erytromycyny zależy od postaci leku, wieku pacjenta, masy ciała oraz rodzaju i nasilenia zakażenia. Dawkowanie zawsze ustala lekarz.

• W przypadku preparatów doustnych dorośli i dzieci powyżej 8. roku życia najczęściej przyjmują od 1 g do 2 g erytromycyny na dobę, podzielone na kilka dawek. U dzieci młodszych dawkę ustala się indywidualnie na podstawie masy ciała.
• Preparaty do stosowania miejscowego, wykorzystywane m.in. w leczeniu trądziku, zazwyczaj nakłada się na oczyszczoną i osuszoną skórę 1 – 2 razy na dobę, zgodnie z zaleceniami lekarza lub informacją zawartą w ulotce. Pierwsze efekty leczenia pojawiają się zwykle po kilku tygodniach regularnego stosowania.

Sposób przyjmowania preparatów doustnych zależy od ich postaci. Niektóre należy stosować na czczo, a inne można przyjmować podczas posiłku. Z tego względu zawsze należy przestrzegać zaleceń lekarza oraz informacji zawartych w ulotce konkretnego preparatu. Nie należy samodzielnie przerywać antybiotykoterapii, nawet jeśli objawy zakażenia ustąpią wcześniej.

Erytromycyna – przeciwwskazania i środki ostrożności

Erytromycyny nie należy stosować u osób z nadwrażliwością na tę substancję lub inne antybiotyki z grupy makrolidów. Przeciwwskazaniem jest również jednoczesne stosowanie niektórych leków, z którymi erytromycyna może wywoływać groźne interakcje, oraz ciężkie zaburzenia czynności wątroby.

Szczególną ostrożność należy zachować u pacjentów z:

• zaburzeniami rytmu serca;
• wydłużonym odstępem QT;
• niewydolnością serca;
• zaburzeniami elektrolitowymi (zwłaszcza hipokaliemią i hipomagnezemią);
• przyjmujących leki, które mogą wydłużać odstęp QT.

W takich sytuacjach ryzyko wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu serca jest większe.

Ostrożność zaleca się również u pacjentów z miastenią, ponieważ erytromycyna może nasilać objawy tej choroby. W czasie leczenia należy zwrócić uwagę na objawy świadczące o zaburzeniach czynności wątroby, takie jak zażółcenie skóry, ciemne zabarwienie moczu lub silny ból brzucha. W razie ich wystąpienia należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.

Pobierz aplikację

Receptomat w telefonie!

Dbaj o zdrowie tak jak Ci wygodnie!

Aplikacja Receptomat to innowacyjne rozwiązanie telemedyczne, które pozwala dbać o ciągłość leczenia w prosty sposób. Usługi medyczne są dostępne dla Ciebie przez 7 dni w tygodniu! Umów się na teleporadę, prześlij dokumentację medyczną, ustaw powiadomienia o lekach. Wygodnie, szybko, niezawodnie.

Pobierz naszą aplikację

Stosowanie erytromycyny w okresie ciąży i karmienia piersią wymaga indywidualnej oceny korzyści i ryzyka przez lekarza.

Erytromycyna a inne leki – interakcje

Erytromycyna jest silnym inhibitorem enzymu CYP3A4, dlatego może wchodzić w liczne interakcje z innymi lekami. Przed rozpoczęciem terapii należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych preparatach, również tych dostępnych bez recepty oraz suplementach diety.

Szczególną ostrożność należy zachować podczas jednoczesnego stosowania:

• warfaryny i innych doustnych leków przeciwzakrzepowych – ponieważ może zwiększać ryzyko krwawień;
• teofiliny, karbamazepiny, cyklosporyny i digoksyny – gdyż erytromycyna może zwiększać ich stężenie we krwi i nasilać działania niepożądane;
• leków wydłużających odstęp QT, takich jak niektóre leki przeciwarytmiczne, przeciwpsychotyczne czy przeciwdepresyjne – zwiększa się ryzyko groźnych zaburzeń rytmu serca;
• statyn metabolizowanych przez CYP3A4 (np. symwastatyny i lowastatyny) – wzrasta ryzyko uszkodzenia mięśni i rabdomiolizy.

Nie należy również stosować erytromycyny jednocześnie z alkaloidami sporyszu (np. ergotaminą lub dihydroergotaminą), ponieważ może to prowadzić do ciężkich działań niepożądanych związanych ze skurczem naczyń krwionośnych.

Jakie są możliwe skutki uboczne erytromycyny?

Jak każdy antybiotyk, erytromycyna może powodować działania niepożądane, choć nie wystąpią one u każdego pacjenta. Najczęściej dotyczą one przewodu pokarmowego i mają łagodny charakter. Do typowych objawów należą:

• nudności;
• wymioty;
• bóle brzucha;
• biegunka.

Dolegliwości te zwykle ustępują po zakończeniu leczenia lub po dostosowaniu sposobu przyjmowania leku.

W przypadku preparatów stosowanych miejscowo działania niepożądane ograniczają się zazwyczaj do miejsca aplikacji. Mogą wystąpić:

• zaczerwienienie;
• pieczenie;
• świąd;
• przesuszenie skóry lub jej łuszczenie.

Objawy te najczęściej mają niewielkie nasilenie i ustępują po zakończeniu terapii lub zmniejszeniu częstości stosowania preparatu.

Do rzadszych, ale poważniejszych działań niepożądanych erytromycyny należą:

• zaburzenia czynności wątroby, w tym cholestatyczne zapalenie wątroby lub żółtaczka;
• przemijające zaburzenia słuchu, zwłaszcza podczas stosowania dużych dawek lub u osób z niewydolnością nerek;
• reakcje nadwrażliwości, takie jak wysypka, pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy, a wyjątkowo również reakcje anafilaktyczne;
• wydłużenie odstępu QT i zaburzenia rytmu serca, w tym częstoskurcz komorowy typu torsade de pointes, szczególnie u pacjentów z czynnikami ryzyka;
• rzekomobłoniaste zapalenie jelita grubego związane z zakażeniem Clostridioides difficile, które może wystąpić zarówno podczas leczenia, jak i po jego zakończeniu.

W przypadku wystąpienia nasilonej biegunki, zażółcenia skóry lub białkówek oczu, kołatania serca, omdleń albo objawów ciężkiej reakcji alergicznej należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.