Hydroksyzyna (Hydroxyzinum)
Rozpocznij e-konsultację po Receptę Online bez wychodzenia z domu.

Najważniejsze informacje:
- Hydroksyzyna to lek przeciwhistaminowy I generacji, który wykazuje również działanie uspokajające i przeciwlękowe.
- Stosuje się ją w leczeniu objawowym lęku u dorosłych, świądu oraz jako premedykację przed zabiegami chirurgicznymi.
- Do najczęstszych działań niepożądanych hydroksyzyny należą senność, sedacja, suchość w jamie ustnej, ból głowy i zmęczenie.
- W Polsce hydroksyzyna jest dostępna wyłącznie na receptę i występuje m.in. w postaci tabletek oraz syropu.
- Hydroksyzyna nie należy do leków o typowym potencjale uzależniającym, jednak powinna być stosowana zgodnie z zaleceniami lekarza.
Leki z hydroksyzyną:
Hydroksyzyna jest lekiem o działaniu wielokierunkowym, którego efekty wynikają m.in. z wpływu na receptory histaminowe oraz ośrodkowy układ nerwowy. Jej działanie uspokajające sprawia, że może być stosowana w sytuacjach wymagających zmniejszenia napięcia i pobudzenia, a właściwości przeciwhistaminowe znajdują zastosowanie m.in. w łagodzeniu świądu. Sprawdź, jak działa hydroksyzyna, jakie są wskazania do jej stosowania oraz co warto wiedzieć o przeciwwskazaniach i możliwych działaniach niepożądanych.
Co to jest hydroksyzyna i jak działa?
Hydroksyzyna (łac. Hydroxyzinum) jest organicznym związkiem chemicznym, pochodną piperazyny, zaliczaną do leków przeciwhistaminowych I generacji. W lecznictwie stosowana jest najczęściej w postaci chlorowodorku. Jej głównym mechanizmem działania jest antagonizm wobec receptorów histaminowych H1, dzięki któremu hamuje reakcje zależne od histaminy, w tym powstawanie świądu. Hydroksyzyna łatwo przenika przez barierę krew–mózg, co odróżnia ją od wielu nowszych leków przeciwhistaminowych i odpowiada m.in. za jej działanie uspokajające i sedatywne.
Wpływ hydroksyzyny na ośrodkowy układ nerwowy wiąże się również z jej działaniem przeciwlękowym. Dokładny mechanizm tego działania nie jest w pełni wyjaśniony. Hydroksyzyna nie działa poprzez mechanizm charakterystyczny dla benzodiazepin, ale wpływa na aktywność struktur ośrodkowego układu nerwowego, zmniejszając napięcie i niepokój. Jednocześnie może powodować senność oraz zaburzenia koncentracji i sprawności psychomotorycznej, dlatego podczas jej stosowania należy zachować ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i wykonywaniu czynności wymagających pełnej uwagi.
Oprócz działania przeciwhistaminowego i uspokajającego hydroksyzyna wykazuje również właściwości przeciwcholinergiczne (antymuskarynowe), przeciwwymiotne, przeciwskurczowe i miejscowo znieczulające. Po podaniu doustnym szybko wchłania się z przewodu pokarmowego. Działanie sedatywne pojawia się zwykle w ciągu 15–30 minut, a maksymalne stężenie hydroksyzyny we krwi osiągane jest średnio po około 2 godzinach. Substancja jest metabolizowana w wątrobie, a jednym z jej metabolitów jest cetyryzyna, która również wykazuje działanie przeciwhistaminowe.
Na co stosuje się hydroksyzynę? Wskazania
Hydroksyzyna jest stosowana w leczeniu objawowym oraz jako premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi. W Polsce do jej zarejestrowanych wskazań należą:
- lęk u dorosłych – w celu objawowego zmniejszenia niepokoju i napięcia;
- świąd – w celu złagodzenia tego objawu alergicznego, m.in. w przebiegu chorób skóry;
- premedykacja przed zabiegami chirurgicznymi – w celu wywołania uspokojenia i zmniejszenia napięcia przed zabiegiem.
Zakres zarejestrowanych wskazań może różnić się w zależności od kraju i konkretnego produktu leczniczego. Hydroksyzyna działa objawowo, dlatego nie usuwa przyczyny lęku ani choroby powodującej świąd. W przypadku stosowania jej z powodu lęku sposób dalszego leczenia powinien być dostosowany do rozpoznania, nasilenia objawów i indywidualnej sytuacji pacjenta.
Ze względu na możliwość wystąpienia senności i zaburzeń sprawności psychomotorycznej oraz ryzyko zaburzeń rytmu serca u osób z określonymi czynnikami ryzyka, hydroksyzynę należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas.
Jak stosować hydroksyzynę? Dawkowanie
Dawkowanie hydroksyzyny należy dostosować do wieku pacjenta, wskazania do stosowania, nasilenia objawów oraz jego indywidualnej sytuacji klinicznej. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami lek należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas, co pozwala ograniczyć ryzyko działań niepożądanych. U osób z niektórymi chorobami współistniejącymi konieczne może być dodatkowe zmniejszenie dawki.
U dorosłych dawkowanie zależy od wskazania:
- w leczeniu objawowym lęku – zwykle 50 mg na dobę w 2–3 dawkach podzielonych; w ciężkich przypadkach lekarz może zalecić dawkę do 100 mg na dobę;
- w leczeniu świądu – leczenie rozpoczyna się od 25 mg przed snem; w razie potrzeby dawkę można zwiększyć do 25 mg 3–4 razy na dobę;
- w premedykacji przed zabiegiem chirurgicznym – dawkowanie ustala lekarz indywidualnie, zależnie od rodzaju zabiegu i stanu pacjenta.
Maksymalna dawka hydroksyzyny u dorosłych wynosi 100 mg na dobę. Nie należy samodzielnie zwiększać dawki ani przyjmować większej ilości leku niż zalecona przez lekarza.
U pacjentów w podeszłym wieku stosowanie hydroksyzyny nie jest zalecane. Jeśli lekarz uzna jej zastosowanie za konieczne, maksymalna dawka dobowa wynosi 50 mg.
U pacjentów z zaburzeniami czynności wątroby zaleca się zmniejszenie dawki dobowej o około 33%. W przypadku umiarkowanych lub ciężkich zaburzeń czynności nerek dawkę należy odpowiednio zmniejszyć ze względu na zmniejszone wydalanie metabolitu hydroksyzyny – cetyryzyny.
Jak długo stosować hydroksyzynę?
Czas leczenia powinien być ustalony indywidualnie przez lekarza, zależnie od wskazania i odpowiedzi pacjenta na terapię. Lek należy przyjmować w dawce zapewniającej oczekiwany efekt terapeutyczny, ale możliwie najmniejszej, a leczenie powinno trwać tak krótko, jak jest to konieczne. Nie należy samodzielnie przedłużać leczenia ani zwiększać dawki, szczególnie w przypadku stosowania leku z powodu lęku lub świądu.
Ze względu na możliwość wystąpienia senności, zaburzeń koncentracji i sprawności psychomotorycznej, podczas stosowania hydroksyzyny należy zachować ostrożność przy prowadzeniu pojazdów i wykonywaniu czynności wymagających pełnej uwagi.

Hydroksyzyna – jakie są przeciwwskazania i środki ostrożności?
Przeciwwskazania do stosowania hydroksyzyny obejmują przede wszystkim sytuacje, w których przyjęcie leku może zwiększać ryzyko poważnych działań niepożądanych, w szczególności zaburzeń rytmu serca. Przed rozpoczęciem leczenia lekarz powinien uwzględnić choroby współistniejące pacjenta oraz wszystkie przyjmowane przez niego leki, ponieważ hydroksyzyna może wchodzić z nimi w istotne interakcje.
Do najważniejszych przeciwwskazań należą:
- nadwrażliwość na hydroksyzynę, cetyryzynę, inne pochodne piperazyny lub którąkolwiek substancję pomocniczą danego preparatu;
- porfiria;
- ciąża i okres karmienia piersią;
- wrodzone lub nabyte wydłużenie odstępu QT;
- obecność istotnych czynników zwiększających ryzyko wydłużenia QT i wystąpienia groźnych zaburzeń rytmu serca, takich jak choroba sercowo-naczyniowa, znaczna bradykardia, istotne zaburzenia elektrolitowe (np. hipokaliemia lub hipomagnezemia), rodzinne występowanie nagłej śmierci sercowej;
- jednoczesne stosowanie leków, o których wiadomo, że wydłużają odstęp QT i/lub mogą wywoływać torsade de pointes.
Hydroksyzyna może wydłużać odstęp QT i zwiększać ryzyko wystąpienia torsade de pointes, czyli potencjalnie groźnego rodzaju częstoskurczu komorowego. Ryzyko jest szczególnie istotne u osób, u których występują dodatkowe czynniki predysponujące do zaburzeń rytmu serca. Z tego względu lek należy stosować w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas.
Hydroksyzyna a inne leki – interakcje
Interakcje hydroksyzyny z innymi lekami mogą prowadzić przede wszystkim do nasilenia działania uspokajającego oraz zwiększenia ryzyka zaburzeń rytmu serca. Szczególnej ostrożności wymagają następujące połączenia:
- leki wydłużające odstęp QT – jednoczesne stosowanie z lekami zwiększającymi ryzyko torsade de pointes jest przeciwwskazane;
- leki działające depresyjnie na ośrodkowy układ nerwowy – hydroksyzyna może nasilać ich działanie, prowadząc m.in. do większej senności i uspokojenia; dotyczy to m.in. opioidów, barbituranów oraz innych leków o działaniu uspokajającym;
- inhibitory MAO – inhibitory MAO – należy unikać jednoczesnego stosowania hydroksyzyny z inhibitorami monoaminooksydazy ze względu na możliwość nasilenia działań obu leków;
- leki o działaniu cholinolitycznym – mogą nasilać działania niepożądane wynikające z właściwości przeciwcholinergicznych hydroksyzyny;
- leki mogące powodować bradykardię lub hipokaliemię – mogą dodatkowo zwiększać ryzyko zaburzeń rytmu serca.
Przed zastosowaniem hydroksyzyny należy poinformować lekarza o wszystkich przyjmowanych lekach, w tym preparatach dostępnych bez recepty i suplementach diety. Szczególne znaczenie ma poinformowanie o lekach stosowanych przewlekle oraz preparatach wpływających na rytm serca.
Kiedy zachować szczególną ostrożność?
Ostrożność jest szczególnie istotna u osób z chorobami układu sercowo-naczyniowego, bradykardią, zaburzeniami elektrolitowymi oraz zaburzeniami czynności nerek lub wątroby. U pacjentów w podeszłym wieku hydroksyzyna nie jest zalecana ze względu na zwiększoną podatność na działania przeciwcholinergiczne i inne działania niepożądane; jeśli jej zastosowanie jest konieczne, maksymalna dawka dobowa wynosi 50 mg.
Ze względu na działanie uspokajające hydroksyzyna może również pogarszać koncentrację i sprawność psychomotoryczną. Należy zachować ostrożność podczas prowadzenia pojazdów oraz wykonywania czynności wymagających pełnej uwagi.
Jakie są możliwe skutki uboczne hydroksyzyny?
Jak każdy lek, hydroksyzyna może powodować działania niepożądane, choć nie występują one u każdego pacjenta. Ich charakter wynika przede wszystkim z działania hydroksyzyny na ośrodkowy układ nerwowy oraz z jej właściwości przeciwcholinergicznych.
Do częstych lub bardzo częstych działań niepożądanych hydroksyzyny należą:
- senność i sedacja – senność jest jednym z najczęściej występujących działań niepożądanych;
- suchość w jamie ustnej;
- ból głowy;
- zmęczenie i znużenie.
Rzadziej mogą wystąpić m.in. zawroty głowy, bezsenność, drżenie, nudności oraz pobudzenie lub splątanie. Rzadkie działania niepożądane obejmują również m.in. zaburzenia akomodacji i niewyraźne widzenie, zaparcia, wymioty, zatrzymanie moczu, tachykardię, niedociśnienie tętnicze, drgawki oraz omamy.
Hydroksyzyna może również powodować działania niepożądane dotyczące układu sercowo-naczyniowego. Wydłużenie odstępu QT oraz komorowe zaburzenia rytmu serca, w tym torsade de pointes, należą do istotnych działań niepożądanych o częstości nieznanej. Ryzyko takich zaburzeń jest większe u osób z czynnikami predysponującymi, dlatego przed rozpoczęciem leczenia należy uwzględnić m.in. choroby serca, zaburzenia elektrolitowe oraz przyjmowane leki.
Do bardzo rzadkich działań niepożądanych należą m.in. anafilaksja, skurcz oskrzeli, obrzęk naczynioruchowy oraz niektóre ciężkie reakcje skórne, w tym zespół Stevensa-Johnsona. Po wprowadzeniu leku do obrotu zgłaszano również ciężkie reakcje pęcherzowe, których częstości nie można określić na podstawie dostępnych danych.
Pilnej pomocy medycznej wymagają przede wszystkim objawy mogące wskazywać na ciężką reakcję alergiczną lub poważne zaburzenia rytmu serca, takie jak trudności w oddychaniu, obrzęk twarzy, języka lub gardła, utrata przytomności, nasilone kołatanie serca czy nagłe zaburzenia rytmu serca. W przypadku wystąpienia takich objawów należy niezwłocznie skontaktować się z pomocą medyczną.
Czy hydroksyzyna jest dostępna bez recepty?
Nie, hydroksyzyna jest w Polsce dostępna wyłącznie na receptę. Przed zastosowaniem leku lekarz powinien ocenić wskazania do jego stosowania, stan zdrowia pacjenta oraz możliwe przeciwwskazania i interakcje z innymi lekami.
Hydroksyzyna a alkohol – czy można łączyć?
Nie zaleca się łączenia hydroksyzyny z alkoholem. Alkohol może nasilać działanie uspokajające i sedatywne hydroksyzyny, zwiększając senność oraz zaburzenia sprawności psychomotorycznej. Podczas stosowania leku należy unikać spożywania alkoholu.
Po jakim czasie działa hydroksyzyna i kiedy widać efekty?
Po podaniu doustnym działanie hydroksyzyny może pojawić się po około 15–30 minutach. Maksymalne stężenie substancji we krwi osiągane jest średnio po około 2 godzinach. Czas pojawienia się i nasilenie efektu mogą różnić się w zależności od indywidualnych cech pacjenta, dawki oraz wskazania.
Czy hydroksyzyna uzależnia fizycznie?
Hydroksyzyna nie należy do leków o potencjale uzależniającym typowym dla benzodiazepin czy opioidów. Nie jest również klasyfikowana jako lek stosowany w leczeniu uzależnienia. Mimo to powinna być przyjmowana zgodnie z zaleceniami lekarza, w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie najkrótszy czas.
Czy hydroksyzynę można bezpiecznie stosować w ciąży?
Nie. Hydroksyzyna jest przeciwwskazana w okresie ciąży i karmienia piersią. Przenika przez łożysko, a u noworodków, których matki otrzymywały lek w późnej ciąży lub podczas porodu, obserwowano m.in. hipotonię, zaburzenia ruchowe i depresję OUN. Jeśli pacjentka przyjmuje hydroksyzynę i dowiaduje się o ciąży, powinna skontaktować się z lekarzem w celu ustalenia dalszego postępowania.
Jak długo hydroksyzyna utrzymuje się w organizmie?
Okres półtrwania hydroksyzyny u dorosłych wynosi średnio około 14 godzin. U osób w podeszłym wieku eliminacja leku jest wolniejsza, a okres półtrwania może wynosić około 29 godzin. Z tego względu u pacjentów w podeszłym wieku hydroksyzynę należy stosować ze szczególną ostrożnością; jeśli jej zastosowanie jest konieczne, zalecana jest niższa maksymalna dawka dobowa.
Czy hydroksyzyna obniża ciśnienie tętnicze krwi?
Hydroksyzyna nie jest lekiem stosowanym w celu obniżania ciśnienia tętniczego, ale niedociśnienie może wystąpić jako działanie niepożądane. Osoby przyjmujące leki obniżające ciśnienie powinny poinformować o tym lekarza przed rozpoczęciem stosowania hydroksyzyny.
Czy hydroksyzyna to silny lek psychotropowy?
Hydroksyzyna jest lekiem przeciwhistaminowym I generacji, który wykazuje również działanie uspokajające i przeciwlękowe. Nie należy do benzodiazepin ani leków przeciwpsychotycznych. Ze względu na wpływ na ośrodkowy układ nerwowy może powodować senność, zmniejszenie koncentracji i zaburzenia sprawności psychomotorycznej.
Co należy zrobić w przypadku przedawkowania hydroksyzyny?
W przypadku przyjęcia większej niż zalecana dawki hydroksyzyny należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem lub pomocą medyczną. Objawy przedawkowania mogą obejmować nasilone działanie uspokajające, zaburzenia świadomości, nudności i wymioty, tachykardię, niedociśnienie, drgawki oraz zaburzenia rytmu serca. W ciężkich przypadkach może dojść do śpiączki. Leczenie przedawkowania jest przede wszystkim objawowe i podtrzymujące oraz wymaga monitorowania stanu pacjenta.
Czy hydroksyzyna wpływa na zdolność prowadzenia pojazdów?
Tak, hydroksyzyna może powodować senność oraz zaburzać koncentrację i sprawność psychomotoryczną, przez co może wpływać na zdolność prowadzenia pojazdów i obsługiwania maszyn. Jeśli po przyjęciu leku występuje senność, zawroty głowy lub inne objawy pogarszające sprawność, nie należy prowadzić pojazdu ani wykonywać czynności wymagających pełnej uwagi.

