Leczenie choroby Parkinsona

Najważniejsze informacje

• Rozpoznanie choroby Parkinsona opiera się przede wszystkim na wywiadzie i badaniu neurologicznym. Lekarz ocenia obecność bradykinezji oraz sztywności mięśniowej i/lub drżenia spoczynkowego. Ponadto analizuje przebieg objawów i cechy, które mogą wskazywać na inne przyczyny parkinsonizmu.
• Badania dodatkowe wykonuje się głównie w przypadku niepewnego lub nietypowego obrazu klinicznego, m.in. w celu różnicowania choroby Parkinsona z innymi przyczynami parkinsonizmu. W wybranych przypadkach lekarz może zlecić rezonans magnetyczny (MRI) mózgu lub badania obrazujące układ dopaminergiczny, np. SPECT z użyciem znacznika DaTSCAN. 
• Podstawą leczenia choroby Parkinsona jest farmakoterapia łagodząca objawy, której dobór zależy m.in. od wieku pacjenta oraz nasilenia symptomów i ich wpływu na codzienne funkcjonowanie pacjenta. W zaawansowanej chorobie, gdy optymalna farmakoterapia nie zapewnia odpowiedniej kontroli objawów, u wybranych osób stosuje się zaawansowane metody leczenia, takie jak głęboka stymulacja mózgu (DBS) oraz ciągłe terapie infuzyjne. 
• Ważne uzupełnienie farmakoterapii stanowią: regularna aktywność fizyczna, fizjoterapia oraz, w zależności od potrzeb, terapia zajęciowa i logopedyczna. Istotną rolę odgrywa także dieta zapewniająca właściwą podaż płynów oraz błonnika, która wspiera prawidłowy stan odżywienia i pomaga zapobiegać zaparciom.

Rozpoznanie choroby Parkinsona wymaga oceny całościowego obrazu klinicznego oraz różnicowania z innymi przyczynami parkinsonizmu. Obecnie nie ma pojedynczego badania, które pozwalałoby jednoznacznie potwierdzić diagnozę, dlatego rozpoznanie opiera się przede wszystkim na analizie objawów, obserwacji ich przebiegu w czasie, a także ocenie neurologicznej. Aktualnie choroba Parkinsona pozostaje nieuleczalna, a żadna z dostępnych terapii nie pozwala zatrzymać ani istotnie spowolnić procesu neurodegeneracyjnego. Leczenie pozwala natomiast kontrolować objawy, poprawiać funkcjonowanie i jakość życia oraz utrzymywać sprawność i samodzielność pacjenta. Sposób leczenia dobiera się indywidualnie i modyfikuje w zależności od przebiegu choroby, odpowiedzi na terapię, działań niepożądanych oraz zmieniających się potrzeb chorego. 

Diagnostyka choroby Parkinsona – badania 

Obecnie nie ma pojedynczego badania laboratoryjnego ani obrazowego, które pozwalałoby jednoznacznie potwierdzić chorobę Parkinsona, dlatego kluczowe znaczenie ma obraz kliniczny. W wybranych przypadkach lekarz może zlecić dodatkową diagnostykę, przede wszystkim w celu wykluczenia innych przyczyn objawów lub zwiększenia pewności rozpoznania. 

Wczesne rozpoznanie umożliwia odpowiednio szybkie rozpoczęcie leczenia objawowego, dostosowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjenta oraz monitorowanie skuteczności i tolerancji leczenia.

Wywiad i badanie neurologiczne – podstawa rozpoznania choroby Parkinsona 

Rozpoznanie choroby Parkinsona opiera się przede wszystkim na dokładnym wywiadzie oraz badaniu neurologicznym. Lekarz ocenia charakter, nasilenie i kolejność występowania objawów, a także tempo ich rozwoju. Istotne jest również ustalenie, czy występują inne czynniki, które mogą wskazywać na odmienną przyczynę parkinsonizmu, w tym choroby neurologiczne lub działanie przyjmowanych leków.

Pierwsze symptomy choroby nie zawsze dotyczą zaburzeń ruchowych. Jeszcze przed wystąpieniem typowych objawów motorycznych mogą pojawić się objawy pozaruchowe, takie jak: zaburzenia węchu, zaparcia czy zaburzenia zachowania w czasie snu REM (RBD). Są one uznawane za objawy prodromalne, ale ich występowanie samo w sobie nie pozwala rozpoznać klinicznej choroby Parkinsona.

Podczas badania neurologicznego lekarz zwraca uwagę na:

• bradykinezję, czyli spowolnienie ruchowe z postępującym zmniejszaniem szybkości i amplitudy wykonywanych ruchów;
• sztywność mięśniową;
• drżenie spoczynkowe;
• zaburzenia chodu, równowagi i stabilności postawy.

Parkinsonizm definiuje się jako występowanie bradykinezji w połączeniu ze sztywnością mięśniową lub drżeniem spoczynkowym. Po jego stwierdzeniu lekarz ocenia, czy jest on związany z chorobą Parkinsona, uwzględniając: charakterystyczne cechy kliniczne, objawy wspierające rozpoznanie, tzw. czerwone flagi oraz cechy, które mogą przemawiać przeciwko temu rozpoznaniu. 

Istotnym elementem wywiadu jest również przegląd przyjmowanych leków i ocena innych możliwych przyczyn parkinsonizmu. Niektóre leki, zwłaszcza część preparatów przeciwpsychotycznych oraz blokujących receptory dopaminowe, np. metoklopramid, mogą powodować parkinsonizm polekowy.

Parkinsonizm należy różnicować m.in. z drżeniem samoistnym, parkinsonizmem naczyniowym oraz atypowymi zespołami parkinsonowskimi. Na atypowy parkinsonizm mogą wskazywać: nietypowy przebieg choroby, wczesne występowanie określonych cech klinicznych oraz słaba odpowiedź na lewodopę. Wyraźna i utrzymująca się poprawa po lewodopie może wspierać rozpoznanie choroby Parkinsona, ale nie potwierdza go samodzielnie. Ostateczne rozpoznanie opiera się na całokształcie obrazu klinicznego, a w przypadku wątpliwości diagnostycznych lekarz może zlecić dodatkowe badania.

Jakie badania laboratoryjne wykonuje się przy podejrzeniu choroby Parkinsona? 

Według Międzynarodowego Towarzystwa Parkinsona i Zaburzeń Ruchowych (MDS) obecnie brakuje wystarczających dowodów naukowych, aby badania krwi mogły być stosowane jako rutynowe testy diagnostyczne w chorobie Parkinsona. Badania laboratoryjne mogą natomiast pomóc wykluczyć inne przyczyny objawów parkinsonizmu lub wykryć choroby współistniejące. Ich zakres lekarz dobiera indywidualnie, uwzględniając m.in.: objawy, wiek pacjenta, schorzenia współistniejące, przyjmowane leki oraz wyniki badania neurologicznego. W zależności od obrazu klinicznego może zlecić: morfologię krwi, podstawowe badania biochemiczne, oznaczenie stężenia elektrolitów, glukozy, parametrów funkcji nerek i wątroby, TSH, witaminy B₁₂ oraz kwasu foliowego. Nie wszystkie te badania są konieczne u każdego pacjenta.

U osób z bardzo młodym początkiem parkinsonizmu lekarz może również zlecić diagnostykę choroby Wilsona – związanej z zaburzeniami metabolizmu miedzi. Jeżeli charakter lub przebieg objawów wskazuje na podejrzenie choroby metabolicznej, toksycznej, infekcyjnej lub autoimmunologicznej, zakres diagnostyki należy dostosować do podejrzewanej przyczyny. 

Co ważne, prawidłowe wyniki badań laboratoryjnych nie wykluczają choroby Parkinsona i należy je interpretować w kontekście wywiadu, badania neurologicznego oraz całego obrazu klinicznego. 

Badania obrazowe w diagnostyce choroby Parkinsona

Badania obrazowe nie są podstawą rozpoznania choroby Parkinsona. W wybranych przypadkach mogą jednak pomóc w diagnostyce różnicowej, czyli wykluczeniu innych przyczyn objawów lub rozpoznaniu innych zespołów parkinsonowskich.

• Rezonans magnetyczny (MRI) mózgu – nie jest rutynowo stosowany do potwierdzania choroby Parkinsona, ale może być pomocny w diagnostyce różnicowej, zwłaszcza gdy lekarz podejrzewa inną przyczynę parkinsonizmu (zmiany naczyniowe, wodogłowie czy niektóre atypowe zespoły parkinsonowskie). 
• Tomografia komputerowa (TK) głowy – nie służy do potwierdzania choroby Parkinsona. Może być stosowana w diagnostyce różnicowej, zwłaszcza w przypadku podejrzenia zmian strukturalnych w mózgu albo w sytuacji, gdy MRI nie może zostać wykonane z powodu przeciwwskazań lub ograniczonej dostępności. 
• SPECT z użyciem znacznika DaTSCAN – umożliwia ocenę dostępności transportera dopaminy w prążkowiu, a tym samym pośrednią ocenę presynaptycznego układu dopaminergicznego. Badanie może być pomocne w przypadkach, gdy na podstawie obrazu klinicznego trudno odróżnić parkinsonizm od innych zaburzeń ruchowych, np. drżenia samoistnego. Nie pozwala jednak wiarygodnie odróżnić choroby Parkinsona od innych neurodegeneracyjnych zespołów parkinsonowskich, takich jak zanik wieloukładowy (MSA) czy postępujące porażenie nadjądrowe (PSP). Prawidłowy wynik przemawia natomiast przeciwko obecności presynaptycznego deficytu dopaminergicznego. 
• Badanie PET (pozytonowa tomografia emisyjna) – nie jest rutynowo stosowane w diagnostyce choroby Parkinsona. Wybrane techniki PET mogą być wykorzystywane w wyspecjalizowanych ośrodkach oraz w badaniach naukowych, jednak ze względu na ograniczoną dostępność, wysoki koszt i brak wskazań do rutynowego stosowania nie stanowi ono standardowego badania w rozpoznawaniu choroby Parkinsona. 

Choroba Parkinsona – kiedy należy wykonać badania genetyczne? 

Badania genetyczne nie są konieczne u każdego pacjenta z chorobą Parkinsona, natomiast warto je rozważyć u osób z wczesnym początkiem schorzenia, dodatnim wywiadem rodzinnym lub cechami sugerującymi monogenową postać parkinsonizmu. Istotnym wskazaniem jest początek choroby przed 50. rokiem życia, niezależnie od tego, czy w rodzinie występowały podobne zachorowania. Badanie genetyczne należy również zaoferować pacjentom, u których choroba Parkinsona występuje u co najmniej dwóch krewnych pierwszego stopnia lub u jednego krewnego pierwszego i jednego drugiego stopnia. Takie kryteria wskazują m.in. aktualne wytyczne Niemieckiego Towarzystwa Neurologicznego.

Pobierz aplikację

Receptomat w telefonie!

Dbaj o zdrowie tak jak Ci wygodnie!

Aplikacja Receptomat to innowacyjne rozwiązanie telemedyczne, które pozwala dbać o ciągłość leczenia w prosty sposób. Usługi medyczne są dostępne dla Ciebie przez 7 dni w tygodniu! Umów się na teleporadę, prześlij dokumentację medyczną, ustaw powiadomienia o lekach. Wygodnie, szybko, niezawodnie.

Pobierz naszą aplikację

Zakres diagnostyki genetycznej dobiera się do wieku zachorowania, wywiadu rodzinnego, fenotypu klinicznego oraz prawdopodobnego sposobu dziedziczenia. W przypadku początku choroby przed 50. rokiem życia w pierwszej kolejności uwzględnia się geny PRKN, PINK1, PARK7 (DJ-1), LRRK2, SNCA i VPS35. Przy podejrzeniu dziedziczenia autosomalnego recesywnego szczególne znaczenie mają PRKN, PINK1 i PARK7, natomiast LRRK2, SNCA i VPS35 są związane przede wszystkim z autosomalnie dominującymi postaciami choroby.

Gen GBA1 wymaga odrębnego podejścia. Warianty GBA1 wiążą się ze zwiększonym ryzykiem rozwoju parkinsona, ale nie oznaczają automatycznie, że u nosiciela wystąpi choroba. Aktualne wytyczne nie zalecają rutynowego badania GBA1 u wszystkich pacjentów, ale dopuszczają jego wykonanie m.in. u osób z początkiem choroby przed 50. rokiem życia, nasilającymi się objawami ruchowymi lub szybkim pogorszeniem funkcji poznawczych, jeśli pacjent po odpowiednim poradnictwie genetycznym wyrazi na to zgodę.

W przypadku bardzo wczesnego początku choroby, nietypowego obrazu klinicznego lub silnego obciążenia rodzinnego, zwłaszcza gdy podstawowe badania genetyczne nie wykazują patogennego wariantu, można rozszerzyć diagnostykę o rzadsze geny związane z dziedzicznymi zespołami parkinsonowskimi. W takiej sytuacji wskazana jest konsultacja z genetykiem klinicznym lub neurologiem specjalizującym się w neurogenetyce.

Jeśli w rodzinie choruje kilka osób, badanie genetyczne warto w pierwszej kolejności wykonać u członka rodziny z najwcześniejszym początkiem choroby. W razie podejrzenia zmian strukturalnych badanie powinno uwzględniać także delecje (utrata fragmentu genu) i duplikacje (powielenie fragmentu genu).

Czy można wyleczyć chorobę Parkinsona?

Choroba Parkinsona jest obecnie nieuleczalna. Dostępne metody leczenia nie pozwalają zatrzymać ani odwrócić procesu neurodegeneracyjnego. Dotychczas nie potwierdzono, aby którakolwiek ze stosowanych terapii klinicznie istotnie spowalniała lub zatrzymywała postęp choroby. 

Jednocześnie na całym świecie prowadzone są badania nad terapiami modyfikującymi przebieg choroby, których celem jest spowolnienie lub zatrzymanie neurodegeneracji. Badane są m.in. nowe leki, terapie ukierunkowane na określone mechanizmy molekularne i genetyczne, terapie genowe oraz strategie wykorzystujące komórki macierzyste. Na obecnym etapie żadna z tych metod nie stanowi jednak standardowego leczenia modyfikującego przebieg choroby Parkinsona.

Choroba Parkinsona – leczenie – dostępne metody 

Leczenie choroby Parkinsona ma głównie charakter objawowy. Jego celem jest zmniejszenie nasilenia dolegliwości, poprawa funkcjonowania i jakości życia oraz możliwie długie utrzymanie samodzielności pacjenta. Postępowanie powinno mieć charakter kompleksowy i – zależnie od potrzeb chorego – obejmować:

• leczenie farmakologiczne;
• rehabilitację i systematyczną aktywność fizyczną;
• odpowiednio dobrane żywienie;
• wsparcie psychologiczne;
• leczenie zabiegowe u odpowiednio zakwalifikowanych osób;
• zaawansowane terapie, w tym wybrane terapie infuzyjne;
• regularne kontrole neurologiczne.

Plan leczenia powinien być indywidualnie dostosowany do potrzeb pacjenta i modyfikowany wraz z postępem choroby oraz zmieniającą się odpowiedzią na terapię. Przy wyborze i modyfikacji leczenia lekarz bierze pod uwagę m.in.:

• nasilenie i rodzaj objawów ruchowych oraz pozaruchowych;
• wpływ objawów na codzienne funkcjonowanie oraz jakość życia;
• stadium choroby i odpowiedź na dotychczasowe leczenie;
• występowanie powikłań terapii, takich jak fluktuacje ruchowe i dyskinezy;
• choroby współistniejące oraz ryzyko działań niepożądanych leków;
• wiek i ogólny stan pacjenta;
• aktywność zawodową oraz potrzeby związane z codziennym funkcjonowaniem;
• preferencje pacjenta i jego oczekiwania dotyczące leczenia.

Leczenie choroby Parkinsona wymaga regularnej kontroli neurologicznej, która pozwala oceniać skuteczność i tolerancję terapii oraz odpowiednio reagować na zmieniające się objawy i potrzeby pacjenta. Odpowiednio dobrana farmakoterapia, rehabilitacja i regularna aktywność fizyczna, a u wybranych osób także leczenie zabiegowe lub zaawansowane terapie, mogą pomagać w kontrolowaniu objawów i utrzymaniu sprawności oraz samodzielności przez długi czas.

Leczenie farmakologiczne choroby Parkinsona

U większości pacjentów farmakoterapia stanowi podstawę leczenia objawów ruchowych choroby Parkinsona. Jej celem jest łagodzenie objawów wynikających z niedoboru dopaminy, m.in. poprzez stosowanie lewodopy lub leków pobudzających receptory dopaminowe. Odpowiednio dobrane leczenie może poprawiać sprawność i ułatwiać codzienne funkcjonowanie. Wybór terapii zależy od czynników, takich jak:

• wiek oraz indywidualne potrzeby i preferencje pacjenta;
• nasilenie i rodzaj objawów;
• wpływ choroby na codzienne funkcjonowanie;
• schorzenia współistniejące;
• ryzyko działań niepożądanych. 

Najważniejszym lekiem w terapii jest lewodopa, która po przedostaniu się do mózgu zostaje przekształcona w dopaminę. Podaje się ją w połączeniu z inhibitorem obwodowej dekarboksylazy L-aminokwasów aromatycznych, najczęściej karbidopą lub benserazydem. Lewodopa zapewnia najlepszą skuteczność w łagodzeniu objawów ruchowych, dlatego może być stosowana jako leczenie początkowe, jeśli odpowiada potrzebom pacjenta.

W terapii wykorzystuje się również agonistów dopaminowych (pobudzają receptory dopaminowe) oraz leki wpływające na metabolizm dopaminy i lewodopy, m.in. inhibitory MAO-B i COMT. Inhibitory MAO-B ograniczają rozkład dopaminy w ośrodkowym układzie nerwowym, natomiast inhibitory COMT hamują obwodowy metabolizm lewodopy, zwiększając jej dostępność i wydłużając działanie. 

U wybranych pacjentów stosuje się także amantadynę, przede wszystkim w leczeniu dyskinez związanych z terapią lewodopą. Leki antycholinergiczne mają obecnie ograniczone zastosowanie i mogą być rozważane głównie u wybranych, zwykle młodszych pacjentów z nasilonym drżeniem, ze względu na ryzyko działań niepożądanych, w tym zaburzeń poznawczych.

Wraz z postępem choroby i długotrwałym leczeniem dopaminergicznym u części pacjentów mogą wystąpić fluktuacje ruchowe i dyskinezy, które wymagają modyfikacji terapii. Z tego względu farmakoterapia powinna być regularnie oceniana i dostosowywana do przebiegu choroby, nasilenia objawów, odpowiedzi na leczenie oraz występujących działań niepożądanych.

Metody leczenia zaawansowanej choroby Parkinsona

W miarę postępu choroby Parkinsona farmakoterapia może przestać zapewniać wystarczającą kontrolę objawów ruchowych. U części pacjentów pojawiają się nasilone fluktuacje ruchowe, dyskinezy i wydłużające się okresy pogorszenia sprawności, które istotnie ograniczają codzienne funkcjonowanie. W takich sytuacjach można rozważyć terapie zaawansowane, takie jak głęboka stymulacja mózgu (DBS) czy ciągłe terapie infuzyjne. O wyborze odpowiedniej metody decyduje indywidualna kwalifikacja przeprowadzana przez zespół specjalistów, który ocenia m.in.: 

• odpowiedź na leczenie lewodopą i charakter występujących fluktuacji;
• wiek i ogólny stan zdrowia;
• funkcje poznawcze;
• stan psychiczny i obecność zaburzeń psychiatrycznych;
• charakter i nasilenie objawów ruchowych oraz pozaruchowych;
• potencjalne korzyści i ryzyko związane z daną metodą leczenia; 
• możliwość prawidłowego stosowania terapii, w tym obsługi pompy infuzyjnej, jeśli wymaga tego wybrana metoda leczenia. 

Głęboka stymulacja mózgu (DBS) u pacjentów z chorobą Parkinsona – na czym polega? 

Jedną z najważniejszych metod leczenia zaawansowanej choroby Parkinsona jest głęboka stymulacja mózgu (DBS). Zabieg polega na wszczepieniu elektrod do określonych struktur mózgu, najczęściej jądra niskowzgórzowego (STN) lub części wewnętrznej gałki bladej (GPi). Elektrody są połączone z neurostymulatorem umieszczonym pod skórą, zwykle w okolicy obojczyka. Urządzenie dostarcza impulsy elektryczne, które modulują aktywność obwodów neuronalnych zaangażowanych w kontrolę ruchów.

U odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów DBS może:

• zmniejszać bradykinezję, sztywność i drżenie;
• ograniczać fluktuacje ruchowe i część dyskinez związanych z leczeniem lewodopą;
• wydłużać czas funkcjonowania w stanie dobrej sprawności ruchowej;
• u części pacjentów umożliwiać zmniejszenie dawek leków dopaminergicznych.

DBS jest leczeniem objawowym i nie zatrzymuje procesu neurodegeneracyjnego. Nie wszystkie objawy choroby odpowiadają jednakowo na stymulację, a zaburzenia równowagi oraz niektóre zaburzenia chodu, szczególnie w późniejszych stadiach choroby, mogą być mniej podatne na leczenie.

Terapie infuzyjne w leczeniu choroby Parkinsona

Ciągłe terapie infuzyjne stanowią jedną z form leczenia zaawansowanej choroby Parkinsona. Rozważa się je u pacjentów z nasilonymi fluktuacjami ruchowymi lub dyskinezami, u których odpowiednio zoptymalizowane leczenie doustne lub inne metody farmakologiczne nie zapewniają wystarczającej kontroli objawów. Ciągłe podawanie leku pozwala uzyskać bardziej równomierne dostarczanie substancji w ciągu dnia, co może ograniczać fluktuacje odpowiedzi na leczenie i poprawiać kontrolę objawów ruchowych. Do stosowanych metod należą m.in.:

• ciągła podskórna infuzja apomorfiny za pomocą pompy;
• ciągła jelitowa infuzja lewodopy z karbidopą;
• ciągła podskórna infuzja foslewodopy/foskarbidopy (w niektórych systemach i krajach).

Rehabilitacja jako element leczenia choroby Parkinsona

Leczenie choroby Parkinsona obejmuje farmakoterapię oraz postępowanie niefarmakologiczne, w tym rehabilitację i regularną aktywność fizyczną. Rehabilitację warto rozpocząć już po rozpoznaniu choroby, również w przypadku łagodnych objawów. 

Regularna aktywność fizyczna może wspierać neuroplastyczność mózgu, czyli zdolność układu nerwowego do adaptacji. Badania wskazują również, że ćwiczenia mogą poprawiać objawy ruchowe oraz niektóre objawy pozaruchowe choroby Parkinsona. Nie ma jednak wystarczających dowodów, aby uznać ćwiczenia za terapię zatrzymującą neurodegenerację lub jednoznacznie spowalniającą jej przebieg.

Do najważniejszych efektów regularnej rehabilitacji i aktywności fizycznej należą:

• poprawa sprawności ruchowej, mobilności, chodu, równowagi i koordynacji;
• zwiększenie siły i wydolności fizycznej oraz utrzymanie zakresu ruchu;
• zmniejszenie ryzyka upadków oraz łagodzenie niektórych dolegliwości bólowych;
• ułatwienie wykonywania codziennych czynności i utrzymanie samodzielności.

Choroba Parkinsona – ćwiczenia i formy rehabilitacji 

Program rehabilitacji powinien być dostosowany do aktualnego stanu funkcjonalnego, z uwzględnieniem: stadium choroby, nasilenia i charakteru objawów, możliwości ruchowych, ogólnego stanu zdrowia oraz stosowanego leczenia. Wraz ze zmianami w przebiegu choroby i potrzebach pacjenta program należy odpowiednio modyfikować. Zgodnie z aktualnymi zaleceniami rehabilitacja obejmuje kilka uzupełniających się aktywności:

• ćwiczenia aerobowe – np. szybki marsz, jazdę na rowerze lub pływanie, poprawiające wydolność;
• trening siłowy – ukierunkowany na utrzymanie lub zwiększenie siły mięśniowej;
• ćwiczenia rozciągające i zwiększające zakres ruchu – pomagające ograniczać sztywność i utrzymywać sprawność;
• trening równowagi, koordynacji i zwinności – istotny w zapobieganiu upadkom;
• trening chodu – obejmujący pracę nad długością kroku, rytmem i bezpieczeństwem poruszania się;
• ćwiczenia wielozadaniowe – łączące zadania ruchowe z poznawczymi; 
• formy wspierające równowagę, koordynację, mobilność i kontrolę ruchu – np. taniec, tai chi lub joga.

Regularne ćwiczenia są szczególnie istotne w utrzymywaniu sprawności i ograniczaniu konsekwencji zaburzeń chodu i równowagi, które mogą nasilać się wraz z postępem choroby. Odpowiednio dobrany trening pozwala również ćwiczyć bezpieczne strategie poruszania się i wykonywania codziennych czynności.

Rehabilitacja w chorobie Parkinsona może obejmować także terapię zajęciową, która pomaga utrzymać samodzielność w wykonywaniu czynności dnia codziennego, oraz terapię logopedyczną, stosowaną m.in. w przypadku zaburzeń mowy, głosu i połykania.

Choroba Parkinsona – dieta – co jeść i na co zwrócić uwagę? 

Właściwe odżywianie jest ważnym elementem postępowania wspomagającego w chorobie Parkinsona. 

• Dieta powinna być urozmaicona i odpowiednio zbilansowana, z dostosowaną do indywidualnych potrzeb pacjenta ilością energii, białka, błonnika i płynów. Ważne jest także zapobieganie niedożywieniu i niezamierzonej utracie masy ciała, które mogą występować w przebiegu choroby.
• U osób przyjmujących lewodopę sposób rozłożenia posiłków może mieć znaczenie dla skuteczności leczenia. Aminokwasy powstające podczas trawienia białek mogą konkurować z lewodopą o transport w jelicie i przez barierę krew–mózg, przez co u części pacjentów posiłki bogate w białko mogą zmniejszać lub opóźniać działanie leku. Nie oznacza to jednak konieczności ograniczania białka u wszystkich chorych. W przypadku występowania zależnych od posiłków fluktuacji działania lewodopy lekarz lub dietetyk może zalecić odpowiednie rozłożenie podaży białka w ciągu dnia oraz dostosowanie sposobu przyjmowania lewodopy.
• Odpowiednia podaż błonnika i płynów może wspierać prawidłową pracę przewodu pokarmowego i pomagać w postępowaniu przy zaparciach, które często występują w chorobie Parkinsona. W przypadku utrzymujących się zaparć konieczne może być jednak dodatkowe leczenie.
• Dieta powinna być dostosowana do indywidualnego stanu zdrowia, aktywności fizycznej, masy ciała, przyjmowanych leków oraz chorób współistniejących. W przypadku trudności z przeżuwaniem lub połykaniem, niezamierzonej utraty masy ciała, niedożywienia albo nasilonych problemów żołądkowo-jelitowych wskazana może być konsultacja z lekarzem i dietetykiem.

Wsparcie psychologiczne osób z chorobą Parkinsona

Choroba Parkinsona wiąże się nie tylko z objawami ruchowymi, ale również z licznymi symptomami pozaruchowymi, które mogą istotnie wpływać na codzienne funkcjonowanie i jakość życia. Należą do nich m.in.: zaburzenia snu, depresja i zaburzenia lękowe, zaburzenia poznawcze oraz objawy autonomiczne (zaparcia, zaburzenia funkcji pęcherza, niedociśnienie ortostatyczne).

W zależności od potrzeb pacjenta wsparcia udzielają: psycholog, psychoterapeuta, psychiatra oraz inni specjaliści wchodzący w skład zespołu terapeutycznego. Pomoc psychologiczna może ułatwiać adaptację do diagnozy, radzenie sobie z przewlekłym charakterem choroby oraz zmianami w codziennym funkcjonowaniu.

Objawy depresyjne i lękowe wymagają odpowiedniego rozpoznania i leczenia, ponieważ należą do częstych objawów pozaruchowych choroby Parkinsona i nie zawsze są wyłącznie reakcją na diagnozę. Udział w grupach wsparcia może stanowić dodatkową formę pomocy, umożliwiając wymianę doświadczeń z innymi chorymi i ograniczając poczucie izolacji.