Tobramycyna (Tobramycinum)

Tobramycyna należy do antybiotyków aminoglikozydowych stosowanych w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Lek może działać miejscowo, wziewnie lub ogólnoustrojowo, dlatego sposób leczenia zależy od rodzaju infekcji. Sprawdź, jak działa tobramycyna, kiedy się ją stosuje, jak wygląda dawkowanie i na jakie działania niepożądane trzeba zwrócić uwagę.

Co to jest tobramycyna i jak działa?

Tobramycyna należy do antybiotyków aminoglikozydowych. Działa bakteriobójczo, bardzo słabo wchłania się z przewodu pokarmowego, dlatego nie stosuje się go w postaci doustnych tabletek czy kapsułek w leczeniu zakażeń ogólnoustrojowych. W zależności od wskazania pacjent może otrzymać tobramycynę miejscowo, wziewnie lub dożylnie.

• Tobramycyna wiąże się z podjednostką 30S rybosomu bakterii. Zaburza w ten sposób odczytywanie informacji potrzebnych do produkcji białek. Bakteria zaczyna wytwarzać nieprawidłowe białka, traci zdolność prawidłowego funkcjonowania i ostatecznie obumiera.
• Lek działa przede wszystkim na tlenowe bakterie Gram-ujemne, w tym Pseudomonas aeruginosa. Wrażliwość bakterii może jednak różnić się w zależności od szczepu i miejsca zakażenia. Dlatego przy ciężkich infekcjach lekarz może zlecić badanie wrażliwości bakterii na antybiotyk.
• Tobramycyna wykazuje działanie zależne od stężenia. Im wyższe stężenie antybiotyku osiągnie w miejscu zakażenia, tym silniejsze działanie bakteriobójcze. Lek wykazuje także efekt poantybiotykowy, czyli utrzymuje działanie przeciwbakteryjne przez pewien czas po zmniejszeniu jego stężenia.

Na co stosuje się tobramycynę? Wskazania

To, na co stosuje się tobramycynę, zależy przede wszystkim od miejsca zakażenia i drogi podania leku.

• W okulistyce tobramycyna leczy zewnętrzne zakażenia oka i jego przydatków wywołane przez wrażliwe bakterie. Lekarze mogą stosować ją m.in. w bakteryjnym zapaleniu spojówek oraz innych powierzchownych zakażeniach oka.
• Tobramycyna ma również zastosowanie w leczeniu przewlekłego zakażenia płuc wywołanego przez Pseudomonas aeruginosa u pacjentów z mukowiscydozą. Postać wziewna pozwala dostarczyć wysokie stężenie antybiotyku bezpośrednio do dróg oddechowych. Takie leczenie może ograniczać obciążenie bakteryjne i poprawiać kontrolę zakażenia. Zakres wskazań i minimalny wiek pacjenta zależą od konkretnego preparatu.
• Lekarze wykorzystują również tobramycynę podawaną ogólnoustrojowo w ciężkich zakażeniach wywołanych przez wrażliwe bakterie, szczególnie wtedy, gdy mniej toksyczne antybiotyki nie zapewniają odpowiedniego leczenia. W zależności od preparatu i rodzaju zakażenia może wesprzeć leczenie takich stanów jak ciężkie zakażenia dolnych dróg oddechowych, powikłane zakażenia układu moczowego, zakażenia wewnątrz jamy brzusznej oraz ciężkie zakażenia skóry i tkanek miękkich.

W ciężkich zakażeniach ogólnoustrojowych lekarze często łączą tobramycynę z innym antybiotykiem, np. z antybiotykiem beta-laktamowym. Takie leczenie wymaga odpowiedniego doboru leków i monitorowania pacjenta.

Jak stosować tobramycynę? Dawkowanie

Nie istnieje jeden schemat odpowiedni dla wszystkich pacjentów. Dawkowanie tobramycyny zależy od

• postaci leku;
• miejsca zakażenia;
• wieku pacjenta;
• masy ciała;
• czynności nerek.

W przypadku kropli do oczu lekarz dobiera częstotliwość stosowania do nasilenia zakażenia i konkretnego preparatu. Przy łagodnych i umiarkowanych zakażeniach niektóre preparaty stosuje się po 1 – 2 krople co 4 godziny. W ciężkich zakażeniach lekarz może początkowo zalecić częstsze zakraplanie, nawet co godzinę. Po uzyskaniu poprawy stopniowo zmniejsza częstotliwość podawania. Leczenie miejscowe trwa zwykle ok. 7 – 10 dni, ale o jego długości decyduje lekarz.

Tobramycynę wziewną stosuje się według schematu określonego dla konkretnego preparatu. W leczeniu przewlekłego zakażenia Pseudomonas aeruginosa u pacjentów z mukowiscydozą często wykorzystuje się cykle obejmujące 28 dni leczenia i 28 dni przerwy. Nie należy jednak przenosić tego schematu na wszystkie postacie tobramycyny wziewnej. Pacjent powinien stosować inhalację zgodnie z instrukcją dotyczącą konkretnego urządzenia. Jeśli lekarz zalecił również inne inhalacje lub fizjoterapię klatki piersiowej, powinien określić właściwą kolejność wykonywania poszczególnych zabiegów.

Przy podawaniu dożylnym lekarz ustala dawkę na podstawie masy ciała, rodzaju zakażenia oraz czynności nerek. U dorosłych z ciężkimi zakażeniami stosuje się m.in. dawki ok. 3 mg/kg masy ciała na dobę, a w zakażeniach zagrażających życiu dawka może sięgać 5 mg/kg na dobę. Pacjenci z mukowiscydozą mogą wymagać innych dawek.

Podczas leczenia ogólnoustrojowego lekarz może kontrolować stężenie tobramycyny we krwi, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami czynności nerek, dzieci, osób starszych oraz osób wymagających długiego lub intensywnego leczenia. Takie monitorowanie pomaga ograniczyć ryzyko toksyczności.

Tobramycyna – przeciwwskazania i środki ostrożności

Głównym przeciwwskazaniem do stosowania tobramycyny jest nadwrażliwość na tobramycynę, inne aminoglikozydy lub składnik konkretnego preparatu. W przypadku preparatów stosowanych ogólnoustrojowo przeciwwskazanie może stanowić również miastenia.

Szczególną ostrożność lekarz zachowuje u pacjentów z:

• zaburzeniami czynności nerek;
• istniejącymi zaburzeniami słuchu lub równowagi;
• odwodnieniem;
• podeszłym wiekiem;
• koniecznością stosowania dużych dawek lub długiego leczenia;
• chorobami nerwowo-mięśniowymi.

Tobramycyna może uszkadzać nerki oraz narząd słuchu i równowagi. Ryzyko rośnie m.in. przy wysokich dawkach, długotrwałym leczeniu, odwodnieniu i zaburzeniach czynności nerek. Dlatego podczas leczenia ogólnoustrojowego lekarz może kontrolować kreatyninę, czynność nerek, słuch oraz stężenie leku we krwi.

Jeśli pacjent zauważy szumy uszne, pogorszenie słuchu, problemy z równowagą, zawroty głowy lub zmniejszenie ilości oddawanego moczu, powinien jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

Tobramycyna wymaga również ostrożności w ciąży. Aminoglikozydy mogą uszkadzać słuch rozwijającego się płodu, dlatego lekarz stosuje je w ciąży tylko wtedy, gdy korzyści z leczenia przewyższają potencjalne ryzyko. Przy miejscowym podaniu do oka ogólnoustrojowe wchłanianie jest znacznie mniejsze, ale decyzję o zastosowaniu leku w ciąży również powinien podjąć lekarz.

Pobierz aplikację

Receptomat w telefonie!

Dbaj o zdrowie tak jak Ci wygodnie!

Aplikacja Receptomat to innowacyjne rozwiązanie telemedyczne, które pozwala dbać o ciągłość leczenia w prosty sposób. Usługi medyczne są dostępne dla Ciebie przez 7 dni w tygodniu! Umów się na teleporadę, prześlij dokumentację medyczną, ustaw powiadomienia o lekach. Wygodnie, szybko, niezawodnie.

Pobierz naszą aplikację

Tobramycyna a inne leki – interakcje

Tobramycyna może zwiększać ryzyko uszkodzenia nerek lub słuchu, jeśli pacjent przyjmuje jednocześnie inne leki o działaniu nefrotoksycznym lub ototoksycznym. Należą do nich m.in.:

• niektóre antybiotyki;
• wankomycyna;
• kolistyna;
• amfoterycyna B;
• cyklosporyna;
• takrolimus;
• cisplatyna;
• niektóre leki moczopędne.

Aminoglikozydy mogą również nasilać blokadę przewodnictwa nerwowo-mięśniowego. Z tego powodu lekarz powinien wiedzieć o stosowaniu leków zwiotczających mięśnie oraz o planowanym znieczuleniu. Tobramycynę często łączy się z antybiotykami beta-laktamowymi w leczeniu ciężkich zakażeń. Nie należy jednak podawać obu leków w tej samej infuzji, ponieważ mogą się wzajemnie unieczynniać.

Jakie są możliwe skutki uboczne tobramycyny?

Działania niepożądane zależą od drogi podania tobramycyny. Po zastosowaniu kropli do oczu pacjent może odczuwać:

• pieczenie lub dyskomfort w oku;
• zaczerwienienie spojówki;
• łzawienie;
• uczucie ciała obcego;
• przejściowe podrażnienie oka.

Przy stosowaniu wziewnym pacjenci mogą zgłaszać przede wszystkim kaszel, chrypkę, duszność lub ból gardła. Podczas stosowania antybiotyku może również pojawić się biegunka związana z antybiotykoterapią. Ciężka lub krwawa biegunka wymaga konsultacji lekarskiej, ponieważ może wskazywać na poważne powikłanie leczenia.

Najpoważniejsze działania niepożądane dotyczą przede wszystkim leczenia ogólnoustrojowego. Tobramycyna może powodować:

• uszkodzenie nerek;
• pogorszenie słuchu;
• szumy uszne;
• zaburzenia równowagi i zawroty głowy;
• zaburzenia elektrolitowe;
• reakcje nadwrażliwości;
• rzadziej blokadę przewodnictwa nerwowo-mięśniowego i zaburzenia oddychania.

Uszkodzenie słuchu związane z aminoglikozydami może mieć charakter trwały. Ryzyko rośnie przy długim leczeniu, wysokich dawkach, zaburzeniach czynności nerek oraz u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka.

Silne szumy uszne, nagłe pogorszenie słuchu, zaburzenia równowagi, duszność lub wyraźne zmniejszenie ilości moczu wymagają szybkiego kontaktu z lekarzem.