Permetryna (Permethrinum)

Zakażenia pasożytnicze skóry, takie jak świerzb czy wszawica, mogą dotknąć każdego. W takich sytuacjach z pomocą przychodzi permetryna, wysoce skuteczna substancja o działaniu roztoczobójczym. Sprawdź, jak prawidłowo stosować ten preparat i co warto wiedzieć o jego skutkach ubocznych.

Co to jest permetryna i jak działa?

Permetryna to organiczny związek chemiczny zaliczany do grupy syntetycznych pyretroidów. Powstała jako sztuczny odpowiednik naturalnych pyretryn, które występują w kwiatach złocienia dalmatyńskiego. W medycynie permetryna jest ceniona za silne właściwości przeciwpasożytnicze. Substancja ta wykazuje wysoką skuteczność w zwalczaniu stawonogów, w tym roztoczy oraz owadów pasożytujących na ludzkiej skórze.

Mechanizm działania permetryny wpływa na funkcjonowanie układu nerwowego pasożytów. Substancja wnika do organizmu insekta i blokuje kanały sodowe w błonach komórek nerwowych. Prowadzi to do opóźnienia repolaryzacji, co skutkuje porażeniem układu nerwowego i śmiercią pasożyta. Permetryna jest wysoce toksyczna dla owadów, ale charakteryzuje się niską toksycznością dla ludzi i innych ssaków stałocieplnych.

Wchłanianie permetryny przez ludzką skórę jest minimalne i wynosi ok. 2% nałożonej dawki. Ilość, która dostanie się do krwiobiegu, jest szybko metabolizowana w wątrobie do nieaktywnych związków, a następnie wydalana z moczem. Dzięki temu stosowanie permetryny na skórę nie obciąża narządów wewnętrznych. Preparatu nie należy jednak pozostawiać na skórze dłużej niż zalecono ani stosować przewlekle, ponieważ długotrwała ekspozycja może zwiększać wchłanianie ogólnoustrojowe. Związek jest toksyczny dla organizmów wodnych, dlatego resztek leku nie wolno wylewać do kanalizacji.

Na co stosuje się permetrynę? Wskazania

Głównym wskazaniem do stosowania preparatów zawierających permetrynę są zakażenia pasożytnicze skóry. Najczęściej wykorzystuje się ją w leczeniu świerzbu – wysoce zakaźnej choroby wywoływanej przez świerzbowca ludzkiego. Pasożyt drąży w naskórku tunele, co powoduje intensywny świąd, nasilający się w nocy. W takich przypadkach stosuje się permetrynę w kremie o stężeniu 5%, która pozwala na skuteczne wyeliminowanie roztoczy z powierzchni całego ciała pacjenta.

Kolejnym powszechnym zastosowaniem jest leczenie wszawicy głowowej, za którą odpowiada wesz ludzka. Problem dotyka najczęściej dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, ale łatwo przenosi się na dorosłych domowników. W terapii zazwyczaj stosuje się permetrynę w szamponie lub płynie o niższym stężeniu. Preparat nakłada się na włosy i skórę głowy, co pozwala na zniszczenie dorosłych osobników wszy.

W przypadku zdiagnozowanej infekcji pasożytniczej leczeniu powinna zostać poddana nie tylko osoba z objawami. Leczenie świerzbu wymaga jednoczesnej kuracji całego gospodarstwa domowego, aby zapobiec ponownemu zakażeniu. Substancja bywa również wykorzystywana do impregnacji odzieży turystycznej, działając jako repelent odstraszający kleszcze i komary w rejonach występowania chorób odkleszczowych.

Jak stosować permetrynę? Dawkowanie

Prawidłowe dawkowanie permetryny oraz sposób jej aplikacji zależą od rodzaju leczonej infekcji oraz formy preparatu.

Stosowanie permetryny w przebiegu świerzbu

W przypadku świerzbu krem należy nałożyć na czystą, suchą i ochłodzoną skórę całego ciała. Przed aplikacją nie należy brać gorącej kąpieli, która mogłaby zwiększyć wchłanianie leku do krwiobiegu. Krem aplikuje się od szyi w dół, ze szczególnym uwzględnieniem przestrzeni między palcami, nadgarstków, pachwin oraz pośladków. U małych dzieci lek nakłada się również na twarz i owłosioną skórę głowy, omijając okolice oczu.

Preparat musi pozostać na skórze przez odpowiedni czas, zazwyczaj od 8 do 14 godzin. Najwygodniej jest nałożyć go wieczorem i zmyć rano podczas kąpieli. Jeśli w tym czasie pacjent umyje ręce, należy ponownie nałożyć krem na dłonie. Zazwyczaj jednorazowe zastosowanie jest wystarczające do wyleczenia, jednak w przypadku utrzymującej się lub nawracającej infekcji lekarz może zalecić powtórzenie kuracji po upływie 14 dni.

Permetryna na wszawicę głowową

Najważniejsze zasady stosowania permetryny w przypadku wszawicy głowowej to:

• umycie włosów – przed nałożeniem preparatu należy umyć włosy zwykłym szamponem bez odżywki i osuszyć je ręcznikiem;

• nałożenie preparatu – szampon leczniczy należy dokładnie wmasować w wilgotne włosy oraz skórę głowy;
• lek pozostawia się na głowie zazwyczaj na 10 minut;
• spłukanie i wyczesanie – po spłukaniu preparatu wodą należy dokładnie wyczesać włosy gęstym grzebieniem, aby usunąć martwe wszy oraz gnidy.

Kurację wszawicy zaleca się powtórzyć po 7 – 10 dniach, niezależnie od tego, czy po pierwszej aplikacji nie stwierdza się już żywych wszy. Powtórzenie zabiegu ma na celu wyeliminowanie osobników, które mogły wykluć się z gnid ocalałych po pierwszym zastosowaniu leku.

Permetryna – przeciwwskazania i środki ostrożności

Bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na ten związek chemiczny, inne syntetyczne pyretroidy lub naturalne pyretryny. Osoby uczulone na chryzantemy i inne rośliny z rodziny astrowatych powinny zachować ostrożność, ponieważ istnieje ryzyko reakcji krzyżowej. W przypadku pojawienia się silnego odczynu alergicznego, duszności czy obrzęku należy natychmiast zmyć preparat ze skóry i skonsultować się z lekarzem.

Preparatów nie wolno nakładać na uszkodzoną skórę, otwarte rany, błony śluzowe ani w sąsiedztwie oczu. Jeśli dojdzie do kontaktu leku z oczami, należy je przemyć dużą ilością chłodnej wody. W 1. trymestrze ciąży zaleca się unikanie stosowania permetryny, chyba że stan kliniczny pacjentki wymaga inaczej. W 2. i 3. trymestrze lek można rozważyć, jeśli jest to konieczne. Substancja przenika w niewielkim stopniu do mleka kobiecego, dlatego po zakończeniu terapii zaleca się wstrzymanie karmienia piersią przez kilka dni.

Pobierz aplikację

Receptomat w telefonie!

Dbaj o zdrowie tak jak Ci wygodnie!

Aplikacja Receptomat to innowacyjne rozwiązanie telemedyczne, które pozwala dbać o ciągłość leczenia w prosty sposób. Usługi medyczne są dostępne dla Ciebie przez 7 dni w tygodniu! Umów się na teleporadę, prześlij dokumentację medyczną, ustaw powiadomienia o lekach. Wygodnie, szybko, niezawodnie.

Pobierz naszą aplikację

Kremów i szamponów z permetryną nie stosuje się u niemowląt poniżej 2. miesiąca życia, ze względu na brak badań dotyczących bezpieczeństwa. U dzieci w wieku od 2. miesiąca do 2. roku życia aplikacja powinna odbywać się pod nadzorem lekarza. Należy zabezpieczyć rączki dziecka przed wkładaniem ich do buzi, aby uniknąć przypadkowego połknięcia preparatu, co mogłoby prowadzić do zatrucia.

Permetryna a inne leki – interakcje

Permetryna wchłania się do krwiobiegu w minimalnym stopniu, dzięki czemu ogólnoustrojowe interakcje permetryny z doustnymi lekami są rzadkie i nie mają istotnego znaczenia klinicznego. Należy jednak unikać jednoczesnego stosowania innych preparatów miejscowych na te same partie skóry, zwłaszcza kortykosteroidów, ponieważ mogą one maskować objawy reakcji alergicznych, nasilać podrażnienia naskórka lub sprzyjać nawrotowi obecności pasożytów. Przed kuracją warto poinformować lekarza o stosowanych maściach.

Jakie są możliwe skutki uboczne permetryny?

Najczęstsze skutki uboczne permetryny mają charakter miejscowy i są związane z bezpośrednim kontaktem substancji ze skórą. Zazwyczaj są one łagodne, przemijające i nie wymagają przerwania terapii. Warto pamiętać, że świąd skóry może utrzymywać się nawet przez kilka tygodni po udanej kuracji świerzbu, co jest wynikiem reakcji alergicznej na martwe pasożyty, a nie nieskuteczności leku.

Pacjenci często zgłaszają przejściowe uczucie pieczenia, mrowienia lub kłucia, które pojawia się tuż po nałożeniu kremu. Zjawisko to nazywane jest parestezją i zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu kilku godzin. Rzadziej mogą wystąpić poważniejsze objawy, takie jak rozległe zapalenie kontaktowe skóry, wymagające konsultacji dermatologicznej.

Możliwe miejscowe skutki uboczne obejmują:

• podrażnienie skóry – zaczerwienienie, suchość i łuszczenie się naskórka w miejscu aplikacji;
• nasilony świąd – trudny do odróżnienia od objawów samej choroby pasożytniczej;
• wysypka plamisto-grudkowa – reakcja alergiczna na składniki pomocnicze preparatu;
• zapalenie mieszków włosowych – występuje rzadko, głównie przy stosowaniu szamponów.

W razie przypadkowego połknięcia preparatu mogą wystąpić nudności, bóle głowy, drgawki i inne objawy zatrucia ogólnoustrojowego. Wówczas należy niezwłocznie skontaktować się z lekarzem.