Empagliflozyna (Empagliflozinum)
Rozpocznij e-konsultację po Receptę Online bez wychodzenia z domu.
Najważniejsze informacje:
- Empagliflozyna należy do grupy inhibitorów SGLT2, potocznie nazywanych flozynami, które zwiększają wydalanie glukozy z moczem.
- Stosowana jest w leczeniu cukrzycy typu 2, przewlekłej niewydolności serca oraz przewlekłej choroby nerek, także u niektórych pacjentów bez cukrzycy.
- Działa poprzez zwiększenie wydalania glukozy z moczem, a jej wpływ na glukozurię jest niezależny od insuliny.
- Wymaga zachowania ostrożności u pacjentów odwodnionych oraz przyjmujących leki moczopędne, ze względu na ryzyko nadmiernej utraty płynów.
- Ryzyko hipoglikemii jest niewielkie podczas stosowania w monoterapii, ale może wzrosnąć w przypadku jednoczesnego przyjmowania insuliny lub pochodnych sulfonylomocznika.
Empagliflozyna jest lekiem o szerokim zastosowaniu, którego znaczenie w farmakoterapii wykracza poza samo obniżanie stężenia glukozy we krwi. Jej stosowanie wiąże się z określonymi korzyściami klinicznymi, ale wymaga również uwzględnienia przeciwwskazań, środków ostrożności i możliwych działań niepożądanych. Zobacz, co warto wiedzieć o empagliflozynie.
Co to jest empagliflozyna i jak działa?
Empagliflozyna (łac. empagliflozinum) to lek z grupy inhibitorów kotransportera sodowo-glukozowego typu 2, określanych jako inhibitory SGLT2 lub flozyny. Hamuje działanie białka SGLT2, znajdującego się głównie w proksymalnych kanalikach nerkowych i odpowiadającego za zwrotne wchłanianie większości filtrowanej glukozy i sodu.
Empagliflozyna działa na procesy zachodzące w nerkach. U zdrowego człowieka glukoza przefiltrowana przez kłębuszki nerkowe jest niemal w całości wchłaniana z powrotem do krwiobiegu. Empagliflozyna hamuje ten proces, zwiększając wydalanie glukozy z moczem.
Zablokowanie SGLT2 sprawia, że część przefiltrowanej glukozy nie wraca do krwiobiegu, lecz jest wydalana wraz z moczem. Dzięki temu empagliflozyna obniża glikemię, a jej działanie na wydalanie glukozy z moczem jest niezależne od wydzielania insuliny i wrażliwości tkanek na ten hormon.
W monoterapii ryzyko hipoglikemii jest niewielkie, choć może wzrosnąć przy jednoczesnym stosowaniu insuliny lub pochodnych sulfonylomocznika. Ponieważ SGLT2 odpowiada również za zwrotne wchłanianie sodu, jego zahamowanie zwiększa wydalanie sodu i wody z moczem, wywołując łagodny efekt diuretyczny. Przyczynia się to m.in. do zmniejszenia obciążenia układu krążenia i ma znaczenie w terapii cukrzycy typu 2, niewydolności serca oraz przewlekłej choroby nerek.
Na co stosuje się empagliflozynę? Wskazania
Empagliflozyna wpływa nie tylko na stężenie glukozy we krwi, ale wykazuje również korzystne działanie na układ sercowo-naczyniowy i nerki. Z tego względu zakres jej zastosowania obejmuje kilka istotnych jednostek chorobowych:
- cukrzycę typu 2 u dorosłych i dzieci od 10. roku życia, gdy choroba jest niedostatecznie kontrolowana mimo diety i aktywności fizycznej – w monoterapii, gdy metformina jest niewłaściwa z powodu nietolerancji, lub w skojarzeniu z innymi lekami przeciwcukrzycowymi,
- objawową przewlekłą niewydolność serca u dorosłych, niezależnie od wartości frakcji wyrzutowej lewej komory,
- przewlekłą chorobę nerek u dorosłych, w celu ograniczenia ryzyka pogarszania się czynności nerek oraz związanych z nią powikłań.
Jak stosować empagliflozynę? Dawkowanie
Empagliflozynę przyjmuje się doustnie, zwykle raz na dobę, niezależnie od posiłków. Tabletkę należy połknąć w całości, popijając wodą. Lek można przyjmować o dowolnej porze dnia, najlepiej mniej więcej o stałej porze.
Dawkowanie empagliflozyny zależy od wskazania oraz czynności nerek. Nie należy samodzielnie zmieniać zaleconej dawki ani przerywać leczenia bez konsultacji z lekarzem.
Zalecana dawka wynosi 10 mg raz na dobę. W leczeniu cukrzycy typu 2 u pacjentów tolerujących 10 mg, u których potrzebna jest dodatkowa kontrola glikemii i eGFR wynosi co najmniej 60 ml/min/1,73 m², lekarz może zwiększyć dawkę do 25 mg raz na dobę.
Podczas terapii należy dbać o odpowiednie nawodnienie, ponieważ lek zwiększa wydalanie glukozy i wody z moczem. U osób w podeszłym wieku, szczególnie po 75. roku życia, należy uwzględnić większe ryzyko odwodnienia. W przypadku pominięcia dawki należy przyjąć ją po przypomnieniu sobie, ale nie wolno stosować podwójnej dawki tego samego dnia.
Empagliflozyna – jakie są przeciwwskazania i środki ostrożności?
Mimo korzystnego profilu bezpieczeństwa nie każdy pacjent może stosować inhibitory SGLT2. Empagliflozyna jest przeciwwskazana u osób z nadwrażliwością na substancję czynną lub którykolwiek składnik preparatu. Nie zaleca się jej stosowania w cukrzycy typu 1 ze względu na zwiększone ryzyko kwasicy ketonowej, która może wystąpić nawet przy niezbyt wysokiej glikemii.
Empagliflozyny nie należy stosować w okresie ciąży, a jej stosowanie podczas karmienia piersią również nie jest zalecane. Ostrożność jest konieczna m.in. u osób odwodnionych, z niskim ciśnieniem tętniczym oraz zaburzeniami czynności nerek. Szczególnej uwagi wymagają również sytuacje zwiększające ryzyko kwasicy ketonowej, takie jak ciężka choroba, zabieg operacyjny czy znaczne ograniczenie przyjmowania pokarmów.
Empagliflozyna a inne leki – interakcje
Przed rozpoczęciem terapii należy uwzględnić wszystkie przyjmowane leki. Empagliflozyna może nasilać działanie leków moczopędnych, zwiększając wydalanie wody z organizmu i ryzyko odwodnienia, hipowolemii oraz spadku ciśnienia tętniczego. Ryzyko to jest większe m.in. u osób w podeszłym wieku i pacjentów przyjmujących diuretyki pętlowe. Z kolei jednoczesne stosowanie empagliflozyny z insuliną lub pochodnymi sulfonylomocznika może zwiększać ryzyko hipoglikemii, dlatego lekarz może rozważyć zmniejszenie ich dawek.
Interakcje empagliflozyny z innymi lekami zazwyczaj nie wykluczają terapii, ale niektóre połączenia wymagają monitorowania stanu pacjenta i odpowiedniego dostosowania leczenia.
Jakie są możliwe skutki uboczne empagliflozyny?
Każda farmakoterapia wiąże się z ryzykiem wystąpienia działań niepożądanych. Empagliflozyna zwiększa wydalanie glukozy z moczem, co sprzyja rozwojowi przede wszystkim grzybiczych zakażeń narządów płciowych. Lek może również powodować zwiększone wydalanie wody i sodu, prowadząc do częstszego oddawania moczu, pragnienia, odwodnienia lub spadku ciśnienia tętniczego.
Do częściej obserwowanych działań niepożądanych podczas terapii należą:
- grzybicze zakażenia narządów płciowych, częstsze u kobiet oraz nieobrzezanych mężczyzn,
- zakażenia układu moczowego, którym mogą towarzyszyć m.in. pieczenie przy oddawaniu moczu i częstomocz,
- zwiększone oddawanie moczu, pragnienie i odwodnienie, związane z działaniem osmotycznym glukozy oraz zwiększonym wydalaniem wody,
- spadki ciśnienia tętniczego i hipowolemia, szczególnie u osób przyjmujących leki moczopędne lub narażonych na odwodnienie,
- rzadka, ale potencjalnie zagrażająca życiu kwasica ketonowa, która może wystąpić nawet przy prawidłowej lub tylko nieznacznie podwyższonej glikemii i wymaga pilnej pomocy medycznej.
Czy empagliflozyna jest dostępna bez recepty?
Nie, empagliflozyna bez recepty nie jest dostępna w aptekach. Jest to lek wydawany wyłącznie z przepisu lekarza. Ze względu na przeciwwskazania, możliwe działania niepożądane i konieczność uwzględnienia m.in. czynności nerek leczenie powinno odbywać się pod kontrolą lekarza.
Empagliflozyna a alkohol – czy można łączyć?
Spożywanie alkoholu podczas terapii nie jest zalecane, ponieważ może zwiększać ryzyko odwodnienia. Duże ilości alkoholu, zwłaszcza w połączeniu z ograniczeniem przyjmowania pokarmów, wymiotami lub odwodnieniem, mogą dodatkowo zwiększać ryzyko kwasicy ketonowej. W razie spożywania alkoholu należy zachować szczególną ostrożność i unikać jego nadmiernych ilości.
Po jakim czasie działa empagliflozyna? Kiedy efekty jej stosowania są widoczne?
Empagliflozyna zaczyna działać już po przyjęciu pierwszej dawki, zwiększając wydalanie glukozy z moczem. Obniżenie glikemii następuje w ciągu pierwszych dni terapii, natomiast pełna ocena efektu leczenia cukrzycy wymaga czasu i regularnego stosowania leku. Korzyści dotyczące serca i nerek zależą od wskazania oraz stanu pacjenta i nie można przypisać im jednego, uniwersalnego czasu wystąpienia.
Czy empagliflozyna powoduje chudnięcie?
Tak, empagliflozyna może powodować niewielkie zmniejszenie masy ciała, m.in. wskutek utraty części glukozy i kalorii z moczem. Efekt ten jest zazwyczaj umiarkowany. Empagliflozyna nie jest zarejestrowana jako lek przeznaczony do leczenia otyłości ani odchudzania.
Jakie są objawy kwasicy ketonowej po flozynach?
Do możliwych objawów należą nudności, wymioty, ból brzucha, nietypowe zmęczenie, nadmierne pragnienie i trudności w oddychaniu. Może pojawić się również charakterystyczny zapach acetonu z ust. Kwasica ketonowa może wystąpić nawet przy prawidłowej lub tylko nieznacznie podwyższonej glikemii. W przypadku podejrzenia tego powikłania należy natychmiast skontaktować się z lekarzem lub zgłosić się po pomoc medyczną.
