Czy Mounjaro uszkadza trzustkę?

mgr farm. Aleksandra Kowalczyk

Mounjaro (tirzepatyd) nie jest lekiem, który standardowo „uszkadza trzustkę” i nie prowadzi do jej trwałego zniszczenia. Jednak – podobnie jak inne leki z grupy agonistów GLP‑1 – w rzadkich przypadkach może wywołać ostre zapalenie trzustki. Dlatego pacjenci powinni stosować lek pod ścisłą kontrolą lekarza i być świadomi potencjalnych objawów ze strony trzustki.

Jak Mounjaro wpływa na trzustkę?

Tirzepatyd działa na receptory GIP i GLP‑1, naturalnie regulujące wydzielanie insuliny przez trzustkę. Lek zwiększa wrażliwość komórek β na glukozę i nasila wydzielanie insuliny w odpowiedzi na posiłek, co poprawia kontrolę glikemii u chorych na cukrzycę typu 2.

Mechanizm ten jest fizjologiczny, nie „wymusza” pracy trzustki, a jedynie wzmacnia jej naturalną odpowiedź. W badaniach klinicznych obserwowano wzrost niektórych enzymów trzustkowych – jest to oznaka aktywności trzustki, a nie jej uszkodzenia.

Jednocześnie dokumentacja produktu uwzględnia ryzyko ostrego zapalenia, które może się pojawić u nielicznych pacjentów.

Ryzyko ostrego zapalenia trzustki

U pacjentów przyjmujących tirzepatyd odnotowano rzadkie przypadki ostrego zapalenia trzustki. Warto pamiętać, że:

• Osoby po wcześniejszym ostrym zapaleniu trzustki powinny stosować lek ostrożnie lub w ogóle go unikać, jeśli lekarz tak zaleci.
• Każdy pacjent powinien znać typowe objawy i natychmiast zgłosić je lekarzowi:
  • nagły, silny ból brzucha, często promieniujący do pleców,
  • ból nasilający się w pozycji leżącej, łagodniejszy w pochylonej do przodu,
  • uporczywe nudności i wymioty,
  • czasem gorączka, osłabienie, przyspieszone tętno.

W przypadku podejrzenia ostrego zapalenia trzustki leczenie należy natychmiast przerwać i pilnie skontaktować się z lekarzem lub udać się do szpitala.

Jak duże jest to ryzyko?

Dane z badań klinicznych i nadzoru po wprowadzeniu leku na rynek wskazują, że:

• ryzyko ostrego zapalenia trzustki przy stosowaniu tirzepatydu jest niskie, rzędu promili,
• częstość zdarzeń jest podobna do innych leków inkretynowych, w tym semaglutydu (np. występującego w leku Ozempic),
• w badaniach klinicznych – ok. 0,2% pacjentów na tirzepatydzie vs. 0,1% w grupie placebo.

Mimo że liczby są niewielkie, ryzyko jest traktowane poważnie, zwłaszcza u osób z dodatkowymi czynnikami ryzyka.

Dla kogo Mounjaro może być bardziej ryzykowny?

Szczególnej ostrożności wymagają osoby:

• po przebytym ostrym zapaleniu trzustki,
• z chorobami dróg żółciowych (np. kamica żółciowa),
• nadużywające alkoholu,
• z bardzo wysokimi triglicerydami,
• z innymi chorobami zwiększającymi ryzyko zapalenia trzustki.

W takich przypadkach lekarz może:

• zrezygnować z Mounjaro i wybrać inną terapię,
• wdrożyć ścisłe monitorowanie,
• edukować pacjenta, aby wcześnie wykryć objawy ostrzegawcze.

Co powinien wiedzieć pacjent?

Zanim rozpocznie terapię, pacjent powinien mieć pełną świadomość potencjalnych korzyści i możliwych działań niepożądanych leczenia.

• Mounjaro nie uszkadza trzustki rutynowo, ale może w rzadkich przypadkach wywołać ostre zapalenie.
• Ryzyko jest niskie, ale realne, dlatego pacjent musi znać objawy ostrzegawcze i szybko reagować.
• Osoby z historią zapalenia trzustki lub czynnikami ryzyka powinny omówić z lekarzem korzyści i zagrożenia oraz możliwość alternatywnej terapii.
• Regularne kontrole lekarskie i badania krwi są konieczne dla bezpiecznego stosowania.
• Decyzja o terapii Mounjaro powinna być wspólna – pacjent i lekarz razem oceniają korzyści (kontrola cukrzycy, redukcja wagi, zmniejszenie powikłań otyłości) oraz indywidualne ryzyko, w tym to związane z trzustką.