Naltrekson (Naltrexonum)

Naltrekson odgrywa istotną rolę w nowoczesnym leczeniu uzależnień od alkoholu oraz opioidów. Dzięki unikalnemu mechanizmowi działania pomaga pacjentom utrzymać trzeźwość i zmniejsza ryzyko nawrotu choroby. Dowiedz się, jak lek wpływa na układ nerwowy, jakie ma zastosowania i na co szczególnie zwrócić uwagę przed rozpoczęciem terapii.

Co to jest naltrekson i jak działa?

Naltrekson to silny antagonista receptorów opioidowych – wiąże się z nimi w mózgu, ale ich nie aktywuje, tylko blokuje, uniemożliwiając działanie substancji odurzających. W leczeniu uzależnień naltrekson znosi euforyczne efekty towarzyszące spożywaniu alkoholu lub przyjmowaniu opioidów. Pacjent przyjmujący lek nie odczuwa wówczas przyjemności z nałogu, co jest niezwykle ważne dla procesu zdrowienia.

Naltrekson nie wywołuje uzależnienia fizycznego ani psychicznego i nie rozwija się na niego tolerancja. To ważna zaleta w długoterminowej terapii, choć nie oznacza to, że lek jest pozbawiony istotnych zagrożeń. Mechanizm opiera się na blokowaniu receptorów, do których próbują przyłączyć się endorfiny uwalniane np. po spożyciu alkoholu. W efekcie terapia prowadzi do stopniowego wygaszania odruchu sięgania po używkę w poszukiwaniu ulgi czy euforii.

Na co stosuje się naltrekson? Wskazania

Głównym wskazaniem jest kompleksowe leczenie uzależnienia od alkoholu – naltrekson stosuje się jako element szerszego programu terapeutycznego, obejmującego też wsparcie psychologiczne. Lek pomaga zmniejszyć głód alkoholowy, który często odpowiada za nawroty, szczególnie w początkowych fazach abstynencji.

Drugie ważne zastosowanie to leczenie uzależnienia od silnych opioidów (heroiny, morfiny, fentanylu), ale wyłącznie u pacjentów, którzy przeszli pełną detoksykację i w ich organizmie nie ma śladów substancji opioidowych. Podanie leku osobie wciąż przyjmującej opioidy może wywołać gwałtowny, bolesny i niebezpieczny dla życia zespół odstawienny. Dlatego przed pierwszą dawką lekarz musi potwierdzić brak opioidów w organizmie odpowiednimi testami. Czasem wykonuje się w tym celu tzw. test prowokacyjny z naloksonem.

Jak stosować naltrekson? Dawkowanie

Standardowa dawka w leczeniu uzależnienia od alkoholu wynosi 50 mg na dobę (1 tabletka). Lek najlepiej przyjmować rano, popijając wodą – regularność jest niezbędna dla utrzymania stałego blokowania receptorów. Lekarz może zmodyfikować schemat w zależności od reakcji organizmu i chorób współistniejących.

W leczeniu uzależnienia od opioidów wprowadzanie leku bywa bardziej stopniowe – początkowa dawka może wynosić 25 mg, aby zminimalizować ryzyko gwałtownych działań niepożądanych, a przy dobrej tolerancji zwiększa się ją do standardowych 50 mg na dobę. Czas trwania terapii ustala się indywidualnie, zwykle zaleca się kontynuację przez co najmniej kilka miesięcy. Leczenia nie należy przerywać na własną rękę bez konsultacji z lekarzem.

Naltrekson – przeciwwskazania i środki ostrożności

Głównymi przeciwwskazaniami są:

• ostra niewydolność wątroby;
• aktywne zapalenie wątroby;
• ciężkie zaburzenia czynności nerek;
• nadwrażliwość na substancję czynną.

Naltrekson jest w dużej mierze metabolizowany w wątrobie, dlatego przed rozpoczęciem leczenia konieczne są badania enzymów wątrobowych, powtarzane potem regularnie w trakcie terapii.

Leku nie wolno podawać osobom, które wciąż przyjmują opioidy – grozi to nagłym, dotkliwym zespołem odstawiennym. Przeciwwskazaniem jest też dodatni wynik testu na obecność opioidów lub dodatni wynik testu prowokacji naloksonem. Ostrożność zachowuje się u osób z zaburzeniami psychicznymi w wywiadzie – leczenie naltreksonem nie eliminuje podwyższonego ryzyka zachowań samobójczych u osób uzależnionych, dlatego tacy pacjenci wymagają dokładnego monitorowania.

Naltrekson a zwiększona wrażliwość na opioidy

Stosowanie naltreksonu wiąże się z kilkoma istotnymi środkami ostrożności, o których pacjent powinien pamiętać zarówno podczas leczenia, jak i po jego zakończeniu .

• Po zakończeniu terapii naltreksonem organizm traci wypracowaną wcześniej tolerancję na opioidy. Jeśli dojdzie do nawrotu i zażycia opioidów w dawce, która wcześniej wydawała się „bezpieczna”, ryzyko ciężkiego, a nawet śmiertelnego przedawkowania jest znacząco wyższe niż przed leczeniem.
• W trakcie terapii pacjent nigdy nie powinien próbować „przełamać blokady” dużymi dawkami opioidów, aby poczuć ich efekt. Po ustąpieniu działania naltreksonu (czyli po kilkunastu–kilkudziesięciu godzinach) może dojść do ostrego, groźnego dla życia przedawkowania.
• Ból podczas terapii naltreksonem leczy się wyłącznie lekami nieopioidowymi. Jeśli w nagłym przypadku (np. po urazie czy zabiegu) konieczne jest podanie opioidu, wymaga to większych dawek pod ścisłym nadzorem medycznym – rośnie wtedy ryzyko depresji oddechowej i zaburzeń krążenia. Warto, aby pacjent nosił przy sobie informację o przyjmowaniu naltreksonu (np. kartę ostrzegawczą) na wypadek nagłej pomocy medycznej.

Naltrekson a inne leki – interakcje

Naltrekson silnie i niebezpiecznie wchodzi w interakcje z wszelkimi lekami zawierającymi opioidy. Dotyczy to niektórych syropów na kaszel, leków przeciwbiegunkowych czy silnych leków przeciwbólowych stosowanych po operacjach. Ich jednoczesne stosowanie znosi działanie przeciwbólowe opioidów. Naltreksonu nie łączy się z metadonem.

Warto dodać, że lek może też zwiększać ryzyko uszkodzenia wątroby przy jednoczesnym stosowaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), statyn lub fibratów. W połączeniu z akamprozatem może nasilać jego działania niepożądane (dolegliwości żołądkowo-jelitowe, zmiany libido, osłabienie). Zawsze warto więc poinformować każdego lekarza o trwającej terapii odwykowej.

Jakie są możliwe skutki uboczne naltreksonu?

Skutki uboczne najczęściej pojawiają się w pierwszych tygodniach terapii i mają tendencję do ustępowania w miarę adaptacji organizmu. Większość pacjentów dobrze toleruje lek, choć u części mogą wystąpić przejściowe dolegliwości:

• nudności, wymioty i bóle brzucha – zwykle mijają po kilku dniach regularnego stosowania;
• problemy ze snem – bezsenność lub nadmierna senność w ciągu dnia;
• bóle i zawroty głowy;
• stany lękowe, niepokój wewnętrzny, wahania nastroju – mogą wymagać dodatkowego wsparcia psychologicznego.

W rzadkich przypadkach długotrwałe stosowanie naltreksonu może prowadzić do uszkodzenia komórek wątroby, dlatego regularne kontrolne badania krwi są tak ważne. Jeśli pacjent zauważy zażółcenie skóry lub oczu, powinien natychmiast przerwać przyjmowanie leku i skontaktować się z lekarzem.

Pobierz aplikację

Receptomat w telefonie!

Dbaj o zdrowie tak jak Ci wygodnie!

Aplikacja Receptomat to innowacyjne rozwiązanie telemedyczne, które pozwala dbać o ciągłość leczenia w prosty sposób. Usługi medyczne są dostępne dla Ciebie przez 7 dni w tygodniu! Umów się na teleporadę, prześlij dokumentację medyczną, ustaw powiadomienia o lekach. Wygodnie, szybko, niezawodnie.

Pobierz naszą aplikację

Terapia uzależnień a wsparcie psychologiczne podczas stosowania leku

Samo przyjmowanie leku rzadko wystarcza do trwałego pokonania uzależnienia. Skuteczna terapia naltreksonem powinna iść w parze z długoterminowym wsparciem psychologicznym i udziałem w grupach wsparcia. Lek pomaga opanować fizjologiczne aspekty uzależnienia (głód substancji), ale nie rozwiązuje problemów emocjonalnych, które doprowadziły do rozwoju choroby.

Podczas terapii pacjent uczy się radzić sobie ze stresem i rozpoznawać sytuacje wyzwalające chęć sięgnięcia po używkę. Dzięki zablokowaniu układu nagrody łatwiej mu w pełni zaangażować się w proces terapeutyczny i odbudować relacje społeczne oraz rodzinne, które nałóg często niszczy.

Niskie dawki naltreksonu (LDN) – alternatywne zastosowania w medycynie

W ostatnich latach rośnie zainteresowanie stosowaniem naltreksonu w znacznie mniejszych dawkach niż w standardowej terapii uzależnień. Niskie dawki naltreksonu (LDN, ang. Low Dose Naltrexone) wykazują inne właściwości farmakologiczne – zamiast długotrwale blokować receptory opioidowe, działają na nie krótkotrwale, co może prowadzić do zwiększenia produkcji naturalnych endorfin.

Terapia LDN jest badana pod kątem leczenia przewlekłych chorób autoimmunologicznych, m.in.:

• stwardnienia rozsianego;
• choroby Leśniowskiego-Crohna;
• fibromialgii;
• reumatoidalnego zapalenia stawów.

W wielu krajach to wciąż zastosowanie poza oficjalnie zatwierdzonymi wskazaniami (off-label), a choć część pacjentów zgłasza poprawę jakości życia, potrzebne są dalsze, szeroko zakrojone badania kliniczne, by potwierdzić skuteczność tej terapii.

Warto też wspomnieć, że naltrekson w połączeniu z bupropionem wykorzystywany jest w zarejestrowanych preparatach wspomagających leczenie otyłości – to inne wskazanie niż terapia uzależnień, z osobnym profilem przeciwwskazań (odziedziczonym częściowo po bupropionie, m.in. padaczka czy zaburzenia odżywiania).