Febuksostat (Febuxostatum)

Febuksostat to lek stosowany przede wszystkim wtedy, gdy konieczne jest długotrwałe obniżanie stężenia kwasu moczowego i zapobieganie odkładaniu się jego kryształów w organizmie. Znajduje zastosowanie w leczeniu dny moczanowej, ale także w określonych sytuacjach związanych z intensywną chemioterapią nowotworów krwi. Jak działa febuksostat, kiedy lekarz może go zalecić i dlaczego na początku leczenia napady dny mogą pojawiać się częściej?

Co to jest febuksostat i jak działa?

Febuksostat jest selektywnym inhibitorem oksydazy ksantynowej, czyli enzymu uczestniczącego w końcowym etapie przemian puryn. W ich wyniku powstaje kwas moczowy, którego nadmiar może prowadzić do powstawania i odkładania się kryształów moczanu w stawach oraz innych tkankach.

Substancja hamuje aktywność oksydazy ksantynowej, dzięki czemu ogranicza produkcję kwasu moczowego i stopniowo zmniejsza jego stężenie we krwi. W przeciwieństwie do allopurynolu febuksostat nie jest związkiem o budowie purynowej. Jego działanie jest ukierunkowane na oksydazę ksantynową, co pozwala skutecznie kontrolować hiperurykemię u pacjentów wymagających leczenia obniżającego stężenie uratów.

Zmniejszenie stężenia kwasu moczowego jest podstawą długoterminowego leczenia dny moczanowej. Przy utrzymywaniu odpowiednio niskiego poziomu uratów dochodzi stopniowo do zmniejszania złogów moczanowych, w tym guzków dnawych, a z czasem spada również ryzyko kolejnych zaostrzeń choroby.

Mechanizm obniżania kwasu moczowego

Oksydaza ksantynowa uczestniczy w 2 kolejnych reakcjach: przekształca hipoksantynę w ksantynę, a następnie ksantynę w kwas moczowy. Febuksostat hamuje ten enzym, ograniczając oba etapy produkcji kwasu moczowego.

Efektem jest stopniowe obniżanie jego stężenia w surowicy. Celem leczenia jest nie tylko poprawa wyniku laboratoryjnego, ale przede wszystkim utrzymanie stężenia uratów na poziomie, który zapobiega dalszemu tworzeniu kryształów i sprzyja stopniowemu zmniejszaniu już istniejących złogów. Za wartość docelową uważa się zwykle poniżej 6 mg/dl (357 µmol/l).

Na co stosuje się febuksostat? Wskazania

Febuksostat stosuje się przede wszystkim w leczeniu przewlekłej hiperurykemii, gdy w organizmie doszło już do odkładania złogów moczanowych. Dotyczy to dorosłych pacjentów z dną moczanową, w tym osób z zapaleniem stawów oraz guzkami dnawymi występującymi obecnie lub w przeszłości. Lek nie służy natomiast do leczenia samego bólu podczas ostrego napadu dny. Jego zadaniem jest długotrwałe obniżanie stężenia kwasu moczowego i zapobieganie kolejnym zaostrzeniom.

Do najważniejszych wskazań należą:

• przewlekła hiperurykemia z odkładaniem złogów moczanowych;
• dna moczanowa, w tym przypadki z zapaleniem stawów dnawe;
• guzki dnawe (tophi);
• hiperurykemia u dorosłych pacjentów z nowotworami hematologicznymi, poddawanych chemioterapii i obciążonych umiarkowanym lub wysokim ryzykiem zespołu rozpadu guza.

Febuksostat a zespół rozpadu guza

Drugim, odrębnym zastosowaniem febuksostatu jest zapobieganie i leczenie hiperurykemii u pacjentów poddawanych chemioterapii z powodu nowotworów krwi, u których istnieje umiarkowane lub wysokie ryzyko zespołu rozpadu guza. Taki stan może wystąpić, gdy podczas intensywnego leczenia przeciwnowotworowego dochodzi do gwałtownego rozpadu dużej liczby komórek nowotworowych. Uwalniane z nich związki purynowe są następnie przekształcane w kwas moczowy. Jego nagły wzrost może prowadzić m.in. do ostrego uszkodzenia nerek i innych zaburzeń metabolicznych.

W tym wskazaniu febuksostat stosuje się w dawce 120 mg raz na dobę, rozpoczynając leczenie 2 dni przed rozpoczęciem chemioterapii i kontynuując je przez co najmniej 7 dni. W zależności od czasu trwania chemioterapii i sytuacji klinicznej leczenie może zostać przedłużone do 9 dni.

Jak stosować febuksostat? Dawkowanie

Dawkowanie febuksostatu zależy od wskazania. W leczeniu przewlekłej hiperurykemii związanej z odkładaniem złogów moczanowych zalecana dawka wynosi 80 mg raz na dobę. Lek można przyjmować niezależnie od posiłków. Jeżeli po 2 – 4 tygodniach stężenie kwasu moczowego nadal przekracza 6 mg/dl (357 µmol/l), lekarz może zwiększyć dawkę do 120 mg raz na dobę. Celem terapii jest uzyskanie i utrzymanie stężenia kwasu moczowego poniżej wartości docelowej.

W przypadku zespołu rozpadu guza stosuje się 120 mg raz na dobę, rozpoczynając podawanie 2 dni przed chemioterapią. Tabletki należy połykać w całości i popijać wodą. Nie trzeba przyjmować ich o konkretnej porze dnia, jednak warto stosować lek regularnie, najlepiej o stałej porze, aby ograniczyć ryzyko pominięcia dawki.

Co zrobić w przypadku pominięcia dawki?

Jeżeli pacjent zapomni przyjąć tabletkę, powinien zrobić to możliwie szybko, chyba że zbliża się już pora kolejnej dawki. W takiej sytuacji pominiętą dawkę należy opuścić i kontynuować leczenie zgodnie z ustalonym schematem. Nie należy przyjmować podwójnej dawki w celu uzupełnienia pominiętej tabletki.

Febuksostat – przeciwwskazania i środki ostrożności

Jedynym bezwzględnym przeciwwskazaniem jest nadwrażliwość na febuksostat lub którąkolwiek substancję pomocniczą preparatu. Istnieje jednak kilka ważnych sytuacji, w których leczenie wymaga szczególnej ostrożności lub nie jest zalecane.

• Choroby sercowo-naczyniowe – w leczeniu przewlekłej hiperurykemii ChPL nie zaleca stosowania febuksostatu u pacjentów z chorobą niedokrwienną serca lub zastoinową niewydolnością krążenia. Wynika to z obserwacji dotyczących częstości zdarzeń sercowo-naczyniowych w części badań klinicznych. Przed rozpoczęciem terapii lekarz powinien więc uwzględnić choroby układu krążenia oraz indywidualne czynniki ryzyka pacjenta.
• Zaburzenia czynności wątroby – febuksostat może powodować zwiększenie aktywności enzymów wątrobowych. Z tego względu przed rozpoczęciem leczenia zaleca się wykonanie badań czynności wątroby, a następnie ich okresowe powtarzanie zależnie od sytuacji klinicznej. U osób z ciężkimi zaburzeniami czynności wątroby dane dotyczące bezpieczeństwa i skuteczności leczenia są ograniczone.
• Zaburzenia czynności nerek – u pacjentów z łagodnymi lub umiarkowanymi zaburzeniami czynności nerek zazwyczaj nie ma konieczności modyfikowania dawki. W przypadku ciężkich zaburzeń czynności nerek skuteczność i bezpieczeństwo febuksostatu nie zostały jednak w pełni ocenione, dlatego leczenie wymaga większej ostrożności.
• Ostry napad dny moczanowej – nie należy rozpoczynać leczenia febuksostatem do czasu całkowitego ustąpienia ostrego napadu dny moczanowej. Po rozpoczęciu terapii zaostrzenia mogą jednak pojawiać się częściej, ponieważ zmniejszenie stężenia kwasu moczowego wpływa na przemieszczanie się uratów ze złogów w tkankach. Jeżeli napad wystąpi już u osoby przyjmującej febuksostat, nie należy samodzielnie odstawiać leku. Zaostrzenie leczy się dodatkowo odpowiednim preparatem przeciwzapalnym, dobranym do stanu zdrowia pacjenta.
• Ciąża i karmienie piersią – febuksostatu nie należy stosować w okresie ciąży ani podczas karmienia piersią, ponieważ dostępne dane dotyczące bezpieczeństwa w tych okresach są niewystarczające, a w badaniach na zwierzętach obserwowano przenikanie substancji do mleka.
• Dzieci i młodzież – bezpieczeństwo i skuteczność febuksostatu u osób poniżej 18. roku życia nie zostały ustalone, dlatego lek jest przeznaczony do stosowania u dorosłych.

Febuksostat a inne leki – interakcje

Najważniejszą interakcją dotyczącą bezpieczeństwa jest jednoczesne stosowanie febuksostatu z azatiopryną lub merkaptopuryną. Oba leki są metabolizowane m.in. z udziałem oksydazy ksantynowej. Zahamowanie tego enzymu przez febuksostat może prowadzić do zwiększenia ich stężenia i poważnej toksyczności hematologicznej, w tym mielotoksyczności. Jeżeli z przyczyn klinicznych nie można wyeliminować takiego połączenia, konieczne jest ścisłe monitorowanie pacjenta i odpowiednie zmniejszenie dawek azatiopryny lub merkaptopuryny.

Pobierz aplikację

Receptomat w telefonie!

Dbaj o zdrowie tak jak Ci wygodnie!

Aplikacja Receptomat to innowacyjne rozwiązanie telemedyczne, które pozwala dbać o ciągłość leczenia w prosty sposób. Usługi medyczne są dostępne dla Ciebie przez 7 dni w tygodniu! Umów się na teleporadę, prześlij dokumentację medyczną, ustaw powiadomienia o lekach. Wygodnie, szybko, niezawodnie.

Pobierz naszą aplikację

W przypadku teofiliny dane wskazują, że febuksostat w dawce 80 mg nie powoduje istotnego zwiększenia jej stężenia. Dla dawki 120 mg dane są ograniczone, dlatego lekarz powinien uwzględnić wszystkie przyjmowane przez pacjenta leki. Pacjent powinien poinformować lekarza o wszystkich stosowanych preparatach, także lekach dostępnych bez recepty i suplementach diety.

Jakie są możliwe skutki uboczne febuksostatu?

Działania niepożądane febuksostatu najczęściej mają łagodne lub umiarkowane nasilenie. Do najczęściej zgłaszanych należą:

• zaostrzenia dny moczanowej, szczególnie w pierwszych miesiącach leczenia;
• nieprawidłowe wyniki badań czynności wątroby;
• biegunka i nudności;
• bóle głowy;
• wysypka skórna;
• obrzęki.

Wystąpienie napadu dny na początku terapii nie oznacza, że lek jest nieskuteczny. Jest to związane ze zmianami stężenia kwasu moczowego i przemieszczaniem się moczanów ze złogów w tkankach. Z tego powodu lekarz może zalecić równoczesną profilaktykę zaostrzeń za pomocą kolchicyny lub NLPZ.

Ciężkie reakcje nadwrażliwości

Rzadko mogą wystąpić poważne reakcje alergiczne i nadwrażliwości, w tym reakcje anafilaktyczne, wstrząs oraz ciężkie reakcje skórne, takie jak zespół Stevensa-Johnsona czy toksyczne martwicze oddzielanie się naskórka. W przypadku pojawienia się rozległej wysypki, pęcherzy, zmian na błonach śluzowych, obrzęku twarzy lub trudności w oddychaniu konieczna jest natychmiastowa pomoc medyczna.

Febuksostat a napady dny moczanowej

Rozpoczęcie leczenia febuksostatem może początkowo zwiększyć częstotliwość napadów dny. Nie oznacza to pogorszenia skuteczności terapii. Zmniejszenie stężenia kwasu moczowego powoduje zmiany w równowadze uratów zgromadzonych w tkankach, co może czasowo sprzyjać ich przemieszczaniu i wywoływać stan zapalny.

Dlatego zaleca się profilaktykę zaostrzeń przez co najmniej 6 miesięcy, np. za pomocą kolchicyny lub NLPZ, jeśli nie ma przeciwwskazań do ich stosowania. Jeżeli podczas leczenia wystąpi napad dny, febuksostatu nie należy odstawiać. Sam napad leczy się oddzielnie, zgodnie z zaleceniami lekarza.